Zatracone w tłumaczeniu. Zanik modelu pozytywnego cautionary tale w Barańczakowskim tłumaczeniu Cautionary Tales for Children Hillairego Belloca.

W 1907 roku H. Belloc opublikował Cautionary Tales for Children — zbiór wierszy parodiujący teksty dla dzieci popularne wśród angielskiej wyższej klasy średniej i klasy wyższej za panowania Królowej Wiktorii. Zestawienie tekstów Belloca i klasycznych przykładów cautionary tale pozwala na zdefiniowanie modelu pozytywnego ukrytego pod parodią. Dopiero zdefiniowanie cautionary tale i jej podstawowych założeń pozwala prawidłowo odczytać sens Bellocowskiej parodii. W antologii poezji humorystycznej Fioletowa Krowa (Poznań, 1993), Stanisław Barańczak umieścił dwa z wierszy Belloca: Rebecca, Who slammed Doors for Fun and Perished Miserably i Henry King, Who chewed bits of String, and was early cut off in Dreadful Agonies.

Barańczakowska teoria przekładu jest niewątpliwie godna uwagi, ale wykonanie budzi pewne obiekcje: dla odczytania tekstów Belloca kluczowy jest zawarty w nich komentarz społeczny, Barańczak natomiast wpisuje je w poetykę purnonsensu, szczególny nacisk kładzie na przekazanie parodystycznego wymiaru utworów.

Celem pracy jest zdefiniowanie modelu pozytywnego cautionary tale, omówienie modelu negatywnego zastosowanego przez Belloca, wskazanie, w jaki sposób został on zatracony w przekładzie i próba odpowiedzi na pytanie, o to, co zawiera się w kategorii artystycznej wolności, a co stanowi etyczny problem na gruncie przekładu.

In 1907 Hillaire Belloc published Cautionary Tales for Children - a parody of children verses popular among upper middle- and upper class in victorian society. Comparing Belloc's poems and classical examples of a cautionary tale allows to define the positive model of the genre, hidden under the satire. Only defining the genre and naming its key components allows the reader to properly understand Belloc's parody.

In his anthology of humorous verse, Fioletowa Krowa (first published in 1993), Stanisław Barańczak put two of Belloc's poems: Rebecca, who slammed Doors for Fun and Perished Miserably, and Henry King, who chewed bits of String and was early cut off in Dreadful Agonies. While Barańczak's theory of translation is worth noting, his execution leaves space for criticism. To fully understand Belloc's poems, the Reader needs to notice social issues the author touches. Barańczak, on the other hand, considers them to be purely nonsensical, and focuses mostly on highlighting the parodistic, humorous aspect of the text.

The aim of this paper is to define the positive model of the cautionary tale, explain the negative model used by Belloc, point out how the positive model disappears in translation, and to try answering the question of what is an artistic liberty, and what is an ethical issue, when it comes to translation.