Das Motiv der Einsamkeit in der deutschen Romantik anhand der Texte von Joseph von Eichendorff „Aus dem Leben eines Taugenichts“ und E. T. A. Hoffmann „Der Sandmann“.

Motyw samotności często pojawia się w literaturze niemieckiego romantyzmu i przyjmuje różne znaczenia w zależności od interpretacji. Celem niniejszej pracy była analiza i porównanie sposobu przedstawienia motywu samotności w dwóch utworach niemieckiego romantyzmu: „Z życia nicponia” Josepha von Eichendorffa oraz „Piaskunie” E.T.A. Hoffmanna. Postawiono hipotezę, że mimo przynależności obu dzieł do tej samej epoki, motyw samotności został ukazany w odmienny sposób. Eichendorff przedstawia samotność jako doświadczenie związane z naturą, wędrówką i poszukiwaniem siebie, natomiast Hoffmann jako formę izolacji prowadzącej do lęku i psychicznej niestabilności. W pracy wykorzystano metody badawcze, takie jak analiza literatury przedmiotu, analiza porównawcza utworów, analiza motywów literackich, analiza postaci oraz metoda close reading. Wyniki przeprowadzonej analizy potwierdziły postawioną hipotezę. W powieści „Z życia nicponia” samotność została ukazana jako doświadczenie sprzyjające wolności, refleksji i samopoznaniu, silnie związane z naturą oraz romantyczną tęsknotą. Z kolei w „Piaskunie” motyw samotności wiąże się z wyobcowaniem, niepewnością i stopniową utratą kontaktu z rzeczywistością. Przeprowadzona analiza wykazała, że motyw samotności w niemieckim romantyzmie ma charakter wielowymiarowy i może pełnić zarówno funkcję pozytywną, jak i destrukcyjną.

The motif of solitude frequently appears in German Romantic literature and takes on various meanings depending on interpretation. The aim of this bachelor’s thesis was to analyze and compare the representation of the motif of solitude in two works of German Romanticism: Memoirs of a Good-for-Nothing by Joseph von Eichendorff and The Sandman by E.T.A. Hoffmann. It was hypothesized that, despite both works belonging to the same literary period, the motif of solitude is depicted in different ways. Eichendorff presents solitude as an experience connected with nature, wandering, and the search for self, whereas Hoffmann portrays it as a form of isolation leading to anxiety and psychological instability. The bachelor’s thesis uses research methods such as secondary literature analysis, comparative analysis of the texts, motif analysis, character analysis, and close reading. The results of the analysis confirmed the hypothesis. In Memoirs of a Good-for-Nothing, solitude is presented as an experience that fosters freedom, reflection, and self-discovery, strongly connected to nature and Romantic longing. In contrast, in The Sandman, the motif of solitude is associated with alienation, uncertainty, and a gradual loss of contact with reality. The analysis demonstrated that the motif of solitude in German Romanticism is multidimensional and can fulfill both positive and destructive functions.

Das Motiv der Einsamkeit tritt in der Literatur der deutschen Romantik häufig auf und nimmt je nach Interpretation unterschiedliche Bedeutungen an. Ziel der vorliegenden Arbeit war die Analyse und der Vergleich der Darstellung dieses Motivs in zwei Schlüsselwerken der Epoche: Joseph von Eichendorffs „Aus dem Leben eines Taugenichts“ und E.T.A. Hoffmanns „Der Sandmann“. Es wurde die Hypothese aufgestellt, dass das Motiv der Einsamkeit trotz der Zugehörigkeit beider Werke zur gleichen Epoche unterschiedlich dargestellt wird. Eichendorff stellt Einsamkeit als Erfahrung dar, die mit Natur, Wandern und Selbstfindung verbunden ist, während Hoffmann sie als Form der Isolation beschreibt, die zu Angst und psychischer Instabilität führt. In der Arbeit wurden Methoden wie die Analyse der Fachliteratur, die vergleichende Textanalyse, die Motivanalyse, die Figurenanalyse sowie die Methode des Close Reading angewendet. Die Ergebnisse der Analyse bestätigten die Hypothese. In „Aus dem Leben eines Taugenichts“ wird Einsamkeit als Erfahrung dargestellt, die Freiheit, Reflexion und Selbsterkenntnis fördert und eng mit Natur sowie romantischer Sehnsucht verbunden ist. Im Gegensatz dazu steht in „Der Sandmann“ das Motiv der Einsamkeit für Entfremdung, Unsicherheit und den schrittweisen Verlust des Realitätsbezugs. Die Analyse zeigte, dass das Einsamkeitsmotiv in der deutschen Romantik vielschichtig ist und sowohl positive als auch destruktive Funktionen erfüllen kann.