Między aktywizmem a aktywnością lokalną. Strategie wytwarzania miejsc w Zakopanem

Praca dotyczy strategii wytwarzania miejsc w Zakopanem analizowanych przez pryzmat dwóch form lokalnego zaangażowania: aktywizmu i aktywności lokalnej. Badania terenowe prowadzone były metodami obserwacji uczestniczącej, wywiadów formalnych i nieformalnych, spaceru etnograficznego oraz analizy źródeł zastanych. Dwa główne tereny badań to Bachledzki Wierch – teren zielony będący przedmiotem sporu między inicjatywą obywatelską, właścicielami prywatnych działek, wypożyczalniami quadów i władzami miasta – oraz Sokolnia, budynek Towarzystwa Gimnastycznego ,,Sokół” funkcjonujący jako nieformalne centrum społeczności lokalnej. Ramy teoretyczne pracy budują koncepcja triadycznej produkcji przestrzeni Henriego Lefebvre’a, perspektywa zamieszkiwania i pojęcie linii Tima Ingolda oraz analiza miejskiego aktywizmu Pawła Kubickiego. Praca stawia pytania o to, jakie praktyki prowadzą do wytwarzania miejsca, czym różni się aktywizm od aktywności lokalnej i jak oba przekładają się na różne sposoby zamieszkiwania przestrzeni, a także jak uczestnicy definiują własne działania i nadają sens konkretnym miejscom. Głównym wnioskiem jest to, że konflikty o przestrzeń w Zakopanem mają charakter ontologiczny: strony sporu zamieszkują różne miejsca zajmujące te same współrzędne, produkowane przez niekompatybilne praktyki. Rozróżnienie między aktywizmem a aktywnością lokalną opisuje tendencję, a nie typy. Granica między nimi jest szarą strefą, a relacyjna tkanka życia obywatelskiego w Zakopanem okazuje się gęstsza i starsza niż widoczne inicjatywy, wokół których badania były zorganizowane.

The work concerns place-making strategies in Zakopane, analyzed through the lens of two forms of local engagement: activism and local activity. Fieldwork was conducted using participant observation, formal and informal interviews, ethnographic walking, and analysis of existing sources. The two main research sites are Bachledzki Wierch – a green area that is the subject of a dispute between a civic initiative, private plot owners, quad rental businesses, and the city authorities – and Sokolnia, the building of the Sokół Gymnastic Society, which functions as an informal center of the local community. The theoretical framework of the thesis is built on Henri Lefebvre's concept of the triadic production of space, Tim Ingold's perspective on dwelling and the concept of lines, and Paweł Kubicki's analysis of urban activism. The thesis asks what practices lead to the production of place, how activism differs from local activity, how both translate into different ways of dwelling in space, and how participants define their own actions and make sense of specific places. The main conclusion is that conflicts over space in Zakopane are ontological in nature: the parties to the dispute inhabit different places occupying the same coordinates, produced by incompatible practices. The distinction between activism and local activity describes a tendency rather than fixed types. The boundary between them is a gray area, and the relational fabric of civic life in Zakopane turns out to be denser and older than the visible initiatives around which the research was organized.