Do crises matter for bank profitability in Europe – is the effect of COVID-19 Pandemic different?

Niniejsza praca bada, czy kryzysy mają wpływ na rentowność banków w Europie oraz czy pandemia COVID-19 oddziaływała na nią w sposób odmienny niż wcześniejsze kryzysy. Badanie koncentruje się na europejskim sektorze bankowym, ponieważ banki odgrywają kluczową rolę w finansowaniu gospodarki, stabilności finansowej oraz procesach odbudowy gospodarczej. Analiza opiera się na założeniu, że rentowność banków zależy zarówno od czynników wewnętrznych, jak i makroekonomicznych, takich jak adekwatność kapitałowa, płynność, ryzyko kredytowe, efektywność operacyjna, stopy procentowe, inflacja oraz niepewność gospodarcza.

W pracy wykorzystano dane wtórne oraz wyniki badań pochodzące z wiarygodnych źródeł, w tym Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego oraz literatury naukowej dotyczącej rentowności banków europejskich. Rentowność analizowana jest za pomocą wskaźników takich jak ROE, ROA, marża odsetkowa netto, wskaźnik kosztów do dochodów, koszt ryzyka oraz udział kredytów zagrożonych.

Wyniki wskazują, że kryzysy negatywnie wpływają na rentowność banków poprzez wzrost niepewności, osłabienie generowania dochodów, wzrost ryzyka kredytowego oraz konieczność tworzenia rezerw. Pandemia COVID-19 spowodowała gwałtowny krótkoterminowy spadek rentowności, jednak jej wpływ różnił się od tradycyjnych kryzysów finansowych, ponieważ miała źródło poza sektorem bankowym i była silnie łagodzona przez działania rządów oraz banków centralnych.

Praca wskazuje, że europejskie banki były bardziej odporne podczas pandemii COVID-19 niż podczas wcześniejszych kryzysów bankowych dzięki silniejszej pozycji kapitałowej, większym buforom płynnościowym, reformom regulacyjnym oraz wsparciu polityki publicznej. Jednocześnie poziom rentowności różnił się między krajami, co potwierdza znaczenie krajowych uwarunkowań gospodarczych i struktury sektora bankowego.

This thesis examines whether crises matter for bank profitability in Europe and whether the COVID-19 pandemic had a distinct effect compared with previous crisis episodes. The study focuses on the European banking sector because banks remain central to credit provision, financial stability, and economic recovery in many European economies. The research is based on the assumption that bank profitability is influenced by both bank-specific and macroeconomic factors, including capital adequacy, liquidity, credit risk, operational efficiency, interest rates, inflation, and economic uncertainty. The thesis uses secondary data and empirical evidence from reliable supervisory and academic sources, including the European Central Bank, the European Banking Authority, and recent studies on European bank profitability. Profitability is analysed through indicators such as return on equity, return on assets, net interest margin, cost-to-income ratio, cost of risk, and non-performing loan ratios. The findings show that crises have a negative effect on bank profitability mainly through higher uncertainty, weaker income generation, increased credit risk, and provisioning pressure. The COVID-19 pandemic produced a sharp short-term profitability decline, but its effect differed from traditional financial crises because it originated outside the banking sector and was strongly shaped by government and central bank support. The study concludes that European banks were more resilient during COVID-19 than during earlier banking-origin crises, mainly due to stronger capital positions, liquidity buffers, regulatory reforms, and public-policy intervention. However, profitability remained uneven across countries, showing that national banking structures and macroeconomic conditions continue to matter.