Empiryczna inżynieria pojęciowa: etykieta i zakres pojęcia „małżeństwo” w kontekście równouprawnienia

Celem niniejszej pracy licencjackiej jest zbadanie znaczenia pojęcia „małżeństwa” w kontekście równouprawnienia par jednopłciowych przy zastosowaniu badania empirycznego w nurcie inżynierii pojęciowej. W pracy przedstawiono pojęcia „małżeństwo” w kontekście etymologicznym, funkcjonalnym i prawnym. Podstawę teoretyczną badania stanowi projekt amelioratywny Haslanger, a także prace między innymi Landesa, które uzasadniają zwrot ku badaniom empirycznym w celu rozstrzygnięcia dylematu między poszerzeniem zakresu pojęcia a stworzeniem nowej etykiety. W pierwszym rozdziale przedstawiono teoretyczne tło inżynierii pojęciowej. Uwzględniono w nim kontekst rozwoju inżynierii pojęciowej w filozofii analitycznej wraz z kontekstem historycznym. Odniesiono się do krytyki eksplikacji Carnapa. Opisano zastosowanie współczesnej inżynierii pojęciowej. W rozważaniach uwzględniono także projekt amelioratywny Haslanger i również wskazano modele implementacji i roli badań empirycznych w projekcie inżynierii pojęciowej. Rozdział drugi koncentruje się na uzasadnieniu potrzeby stosowania metod empirycznych w inżynierii pojęciowej, poprzez zaprezentowanie dylematu w wyborze strategii implementacji w polskich realiach. Zostaje wprowadzone tło empiryczne i socjologiczne dotyczące polityki równościowej oraz językowych kwestii związanych z pojęciem „małżeństwo”. Przedstawiono znaczenie etymologii i funkcji małżeństwa, wykazując bezzasadność traktowania jej obecnego kształtu jako niezmiennego. Wskazano na bariery społeczno-polityczne wobec zmian pojęcia „małżeństwa” w Polsce. Uwzględniono także strategie inżynieryjne wobec pojęcia „małżeństwa” w Polsce. Rozdział trzeci poświęcony jest przedstawieniu autorskiego badania empirycznego dotyczącego wpływu wybranej etykiety opisującej związki jednopłciowe na ich postrzeganie. Część empiryczna pracy wpisuje się w nurt eksperymentalnej inżynierii pojęciowej. Przeprowadzono badanie ilościowe w schemacie międzygrupowym. Zmienną niezależną stanowiła etykieta językowa przypisana parze jednopłciowej („małżeństwo” vs inne określenie), natomiast zmienne zależne obejmowały przypisanie zaufania, ocenę trwałości relacji oraz dystans społeczny mierzony na skali Bogardusa przy użyciu 7-stopniowej skali Likerta. Celem badania była ocena, jaki wpływ na postrzeganie związków jednopłciowych będzie miało słowo, będące etykietą pojęcia pod które podpadają owe związki. Wyniki badania skłaniają do przyjęcia hipotezy, zgodnie z którą pary jednopłciowe określone etykietą „małżeństwo” są postrzegane tak samo pod względem cech społecznych, moralnych i zaufania niż tożsame pary określone inną etykietą. Zastosowanie etykiety „małżeństwo” wykazało brak różnicy do przypisywania parom wyższego zaufania i powagi w porównaniu do etykiety neutralnej. Rezultat badania wspiera strategię poszerzenia zakresu pojęcia „małżeństwa” w celu równouprawnienia par jednopłciowych