Religijność a uczucia moralne w sytuacji naruszania własnego systemu wartości

Celem badania było sprawdzenie, czy poziom religijności różnicuje intensywność uczuć moralnych młodych dorosłych w sytuacji naruszania własnych norm moralnych w relacji z bliską osobą. W badaniu online wzięło udział 103 uczestników w wieku 18–35 lat, którzy wypełnili Skalę Uczuć Moralnych (SUM, część A), polska adaptacja Kwestionariusza Zaangażowania Religijnego (RCI-10-PL), Skalę Fundamentalizmu Religijnego, wybrane pozycje CBOS oraz metryczkę demograficzną. Zastosowano schemat quasi-eksperymentalny oraz analizy korelacyjno-regresyjne. Analizy ANOVA/MANOVA nie wykazały istotnych różnic w ogólnym poziomie uczuć moralnych między grupami (wierzący praktykujący, wierzący niepraktykujący, niewierzący). Natomiast regresja liniowa ujawniła, że zaangażowanie religijne (RCI‑10‑PL) istotnie, choć słabo, przewidywało ogólny poziom uczuć moralnych, strach przed karą oraz globalne poczucie winy. Dodatkowo absolutyzm zasad moralnych oraz przekonanie, że o moralności powinny decydować „prawa Boże”, były silnie skorelowane ze wskaźnikami religijności. Stwierdzono także, że mężczyźni uzyskiwali wyższe wyniki na obu skalach religijności niż kobiety, a osoby stanu wolnego – wyższy poziom zaangażowania religijnego niż pozostający w związkach niesformalizowanych. Wnioski wskazują, że religijne zaangażowanie wzmacnia zarówno dojrzałe (poczucie winy), jak i niedojrzałe (strach przed karą) emocje moralne. Interpretacja wyników wymaga ostrożności ze względu na ograniczenia badania, takie jak nierównoliczne grupy, słaba siła efektów oraz możliwa niereprezentatywność próby. Podkreślono, że religijność może stanowić jeden z czynników zwiększających wrażliwość moralną, choć nie wyjaśnia jej w pełni. Wyniki mogą znaleźć zastosowanie w praktyce psychologicznej i duszpasterskiej, zwłaszcza w pracy z osobami doświadczającymi nasilonych emocji moralnych.

The aim of the study was to examine whether the level of religiosity differentiates the intensity of moral emotions among young adults in situations of violating their own moral norms in close relationships. The online study involved 103 participants aged 18–35, who completed the Moral Emotions Scale (SUM, Part A), the Religious Commitment Inventory (RCI-10-PL), the Religious Fundamentalism Scale, selected CBOS items, and a demographic questionnaire. A quasi-experimental design and correlational-regression analyses were applied. ANOVA/MANOVA analyses did not reveal significant differences in the overall level of moral emotions between groups (practicing believers, non-practicing believers, nonbelievers). However, linear regression showed that religious commitment (RCI‑10‑PL) significantly, though weakly, predicted the overall level of moral emotions, fear of punishment, and global guilt. Additionally, moral absolutism and the belief that morality should be determined by “God’s laws” were strongly correlated with religiosity measures. It was also found that men scored higher on both religiosity scales than women, and single individuals reported higher levels of religious commitment compared to those in informal relationships. The findings suggest that religious commitment strengthens both mature (guilt) and immature (fear of punishment) moral emotions. Interpretation of the results requires caution due to study limitations such as unequal group sizes, weak effect strength, and possible nonrepresentativeness of the sample. Religiosity may be one of the factors enhancing moral sensitivity, though it does not fully explain it. The results may have practical applications in5 psychological and pastoral work, particularly with individuals experiencing intense moral emotions.