Legalizacja samowoli budowlanej w polskim prawie budowlanym, problemy materialnoprawne i proceduralne

Praca dotyczy legalizacji samowoli budowlanej w polskim prawie budowlanym. Jej celem jest analiza problemów materialnoprawnych i proceduralnych, jakie wiążą się ze stosowaniem tej instytucji w praktyce. W rozdziale pierwszym omówiono samo pojęcie samowoli budowlanej, jej przyczyny, charakter prawny, relację do systemu pozwoleń na budowę i zgłoszeń, a także to, jak zmieniało się podejście ustawodawcy do tego zjawiska na przestrzeni lat. Rozdział drugi zawiera analizę obowiązujących przepisów dotyczących legalizacji. Przedstawiono w nim przesłanki dopuszczalności legalizacji, przebieg postępowania w trybie zwykłym i uproszczonym, zasady ustalania opłaty legalizacyjnej oraz skutki prawne decyzji organu nadzoru budowlanego. W rozdziale trzecim skupiono się na praktyce stosowania tych przepisów, opierając się na wybranym orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazano tam główne problemy interpretacyjne, m.in. kwestię kolejności czynności organu, charakter legalizacji jako uprawnienia inwestora, rozumienie pojęcia zakończenia budowy w kontekście art. 49f Prawa budowlanego czy dopuszczalność uproszczonej legalizacji obiektów tymczasowych. Podstawową metodą badawczą jest metoda dogmatycznoprawna, uzupełniona o metodę historyczną i analizę orzecznictwa. Główny wniosek płynący z pracy jest taki, że regulacja legalizacji samowoli budowlanej przeszła istotną ewolucję; od modelu czysto represyjnego w kierunku rozwiązań bardziej proporcjonalnych, ale wciąż zawiera niespójności i luki wymagające interwencji ustawodawcy.

This paper addresses the legalization of unauthorized construction under Polish construction law. Its aim is to analyze the substantive and procedural issues associated with the practical application of this legal concept. The first chapter discusses the concept of unauthorized construction itself, its causes, legal nature, relationship to the system of building permits and notifications, as well as how the legislature's approach to this phenomenon has changed over the years. The second chapter contains an analysis of the applicable regulations regarding legalization. It presents the grounds for the admissibility of legalization, the course of proceedings under the ordinary and simplified procedures, the rules for determining the legalization fee, and the legal effects of the building supervision authority's decision. Chapter Three focuses on the practical application of these provisions, based on selected case law of administrative courts. It identifies the main interpretive issues, including the sequence of the authority's actions, the nature of legalization as a right of the investor, the understanding of the concept of completion of construction in the context of Article 49f of the Building Law, and the admissibility of simplified legalization of temporary structures. The primary research method is the dogmatic-legal method, supplemented by the historical method and an analysis of case law. The main conclusion drawn from this study is that the regulation of the legalization of unauthorized construction has undergone a significant evolution, moving from a purely repressive model toward more proportionate solutions, but it still contains inconsistencies and gaps requiring legislative intervention.