Zmienność rozproszonego promieniowania słonecznego oraz jej cyrkulacyjne i meteorologiczne uwarunkowania na przykładzie wybranych lokalizacji w Polsce (2001–2015)

Celem badań było określenie zmienności czasowej rozproszonego promieniowania słonecznego docierającego do powierzchni ziemi oraz jej cyrkulacyjnych i meteorologicznych uwarunkowań na wybranych stacjach meteorologicznych w Polsce w latach 2001–2015. Podstawą opracowania były dane aktynometryczne oraz dane pomiarowo-obserwacyjne dotyczące kilku innych elementów meteorologicznych ze stacji IMGW–PIB w: Kołobrzegu, Legnicy, Wieluniu, Zakopanem oraz na Kasprowym Wierchu. Opisano zmienność sum dziennych, miesięcznych i rocznych całkowitego (K↓) i rozproszonego (D) promieniowania słonecznego oraz przebieg roczny udziału średniego dziennego promieniowania rozproszonego w promieniowaniu całkowitym (D/K↓). Stwierdzono istotne różnice w dopływie promieniowania rozproszonego oraz w wielkości D/K↓ w dniach z określonymi typami cyrkulacji atmosferycznej (wg klasyfikacji Lityńskiego) w odniesieniu do wartości średniej w danym miesiącu. Określono również związki ilości promieniowania rozproszonego oraz D/K↓ z wielkością zachmurzenia, temperaturą i wilgotnością względną powietrza oraz ciśnieniem atmosferycznym, wykorzystując w tym celu współczynnik korelacji rang Spearmana.

The aim of this paper was to determine the variability of diffuse solar irradiation reaching the Earth’s surface depending on atmospheric circulation types and meteorological conditions in the specified meteorological stations in Poland in years 2001–2015. The research was based on actinometric data and also on meteorological data containing several other meteorological elements, originating from IMGW–PIB stations: Kolobrzeg, Legnica, Wielun, Zakopane and Kasprowy Wierch. The variability of daily, monthly and annual global (K↓) and diffuse (D) solar irradiation was described, as well as the annual course of the mean daily ratio of diffuse to global solar irradiation (D/K↓). Statistically significant differences between the amount of daily diffuse solar irradiation (or D/K↓ value) during atmospheric circulation types (based on Litynski’s classification) and the mean value in specified month was stated. The Spearman’s rank correlation between the amount of diffuse solar irradiation (or D/K↓) and cloudiness, air temperature, relative humidity and sea-level pressure was also investigated.