Pedagogiczne aspekty tabu w literaturze dziecięcej

Przedmiotem niniejszej pracy dyplomowej jest problematyka tabu w literaturze dziecięcej. Cel tej pracy zakłada analizę zagadnienia tabu w wybranych pozycjach literackich adresowanych do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. W rozdziałach teoretycznych omówiono kwestie literatury dziecięcej, tabu i rozwoju dziecka. Dalsze rozdziały zawierają analizę dwudziestu książek dla dzieci w podziale na dwa wybrane tematy tabu - śmierć i seksualność. Praca została oparta o hermeneutyczno-fenomenologiczną metodę analizy, która zawierała eksplorację, krytyczne omówienie treści i ilustracji w poszczególnych pozycjach literackich. Następnie zostały one porównane ze sobą, co pozwoliło na dostrzeżenie podobieństw i różnic, a także uwypuklenie na ile szczegółowo dany temat tabu został ukazany. Większość pozycji literackich spełnia główne kryteria kwalifikacyjne względem przystosowania ich zawartości do młodych odbiorców, we wskazanym przedziale wiekowym. Czasami jednak wydawnictwa przeceniają możliwości dzieci i oferują mniej adekwatne treści. Wnioski z tej komparacji pozwalają dostrzec, że współczesna literatura dziecięca zaczyna coraz częściej podejmować problematykę seksualności i śmierci w odpowiedni, zgodny z wiekiem odbiorcy sposób. Ukazana została potrzeba różnorodności i szerokich ram w kwestii przedstawionych treści, aby niezależnie od poglądów opiekunów czy rodziców tematyka seksualności i śmierci nie pozostawała jedynie w obszarze tabu. Ukazanie wybranej tematyki tabu w odniesieniu do potrzeb i możliwości dzieci może przyczynić się do kształtowania ich wiedzy oraz wrażliwości względem sfer związanych z trudnymi tematami śmierci i seksualności. Stanowi to istotną wartość pedagogiczną podjętych w niniejszej pracy badań analitycznych.

The aim of this work is to analyze the concept of taboo in selected literary works addressed to preschool and early school-age children. The theoretical chapters discuss children's literature, taboos, and child development. The following chapters contain an analysis of twenty children's books, divided according to two selected taboo topics — death and sexuality. The thesis is based on a hermeneutic-phenomenological method of analysis, which includes exploration, critical discussion of content and illustrations in the respective literary works. These books were then compared with each other, which allows for identification of similarities and differences, as well as highlights how thoroughly each taboo topic was presented. Most of the literary works meet the main qualification criteria regarding the appropriateness of their content for young audiences within the specified age range. However, in some cases, publishers overestimate children's capabilities and offer less suitable content. The conclusions from this comparison reveal that contemporary children's literature is increasingly addressing the topics of sexuality and death in a manner appropriate to the age of the audience. The analysis highlights the need for diversity and broad frameworks regarding presented content, so that — irrespective of caregivers' or parents' beliefs — the subjects of sexuality and death are not left solely in the realm of taboo. Presenting selected taboo topics in relation to children's needs and abilities can contribute to shaping their knowledge and sensitivity regarding difficult subjects such as death and sexuality. This represents a significant pedagogical value of the analytical research undertaken in this thesis.