Edukacja seksualna według Andrzeja Jaczewskiego: kiedyś i obecnie.

Praca poświęcona została edukacji seksualnej w Polsce na przykładzie działalności i publikacji Andrzeja Jaczewskiego. Jej celem było ukazanie zmian, jakie zachodziły w podejściu do edukacji seksualnej na przestrzeni lat, a także zestawienie wcześniejszych koncepcji z aktualnymi rozwiązaniami i wyzwaniami. W pierwszej części przedstawiono sylwetkę Andrzeja Jaczewskiego jako lekarza, pedagoga i popularyzatora wiedzy o seksualności. Zwrócono uwagę na jego działalność naukową oraz znaczenie, jakie odegrał w upowszechnianiu edukacji dotyczącej dojrzewania i edukacji seksualnej. Omówiono również jego dorobek pisarski, który przez wiele lat stanowił ważne źródło wiedzy dla młodzieży, rodziców i nauczycieli. Następnie przedstawiono kontekst historyczny rozwoju edukacji seksualnej w Polsce. Wskazano na zmieniające się warunki społeczne i kulturowe, które wpływały na sposób postrzegania seksualności oraz możliwości jej omawiania w przestrzeni publicznej i edukacyjnej. Zwrócono uwagę, że przez długi czas tematy związane z seksualnością były marginalizowane lub ograniczane do wybranych aspektów biologicznych i wychowawczych. Kolejna część pracy poświęcona została analizie edukacji seksualnej w ujęciu Andrzeja Jaczewskiego. Wskazano, że jego podejście łączyło wiedzę biologiczną z elementami wychowawczymi oraz moralnymi, a adresatami jego publikacji byli zarówno młodzi ludzie, jak i dorośli odpowiedzialni za ich wychowanie. Jednocześnie zauważono, że w jego pracach widoczne jest charakterystyczne dla okresu powstawania tych publikacji podejście do niektórych zagadnień, w tym bardziej oceniający sposób opisu wybranych zachowań seksualnych oraz ograniczone ujęcie tematyki różnorodności seksualnej. W dalszej części omówiono współczesne podejście do edukacji seksualnej. Przedstawiono modele edukacji seksualnej, w tym podejście holistyczne, w którym seksualność ujmowana jest jako element rozwoju człowieka obejmujący aspekty biologiczne, psychiczne, społeczne i emocjonalne. Zwrócono również uwagę na miejsce edukacji seksualnej w polskim systemie oświaty oraz planowane zmiany w tym zakresie. Istotnym elementem analizy były także współczesne źródła wiedzy o seksualności. Wskazano na rosnącą rolę internetu jako narzędzia pozyskiwania informacji, przy jednoczesnym ryzyku kontaktu z treściami niezweryfikowanymi oraz pornografią traktowaną przez część młodzieży jako nieformalne źródło wiedzy. W tym kontekście podkreślono znaczenie inicjatyw edukacyjnych realizowanych w przestrzeni cyfrowej. Przeprowadzona analiza pozwala stwierdzić, że mimo znaczących zmian, proces rozwoju edukacji seksualnej nadal trwa i wymaga dalszych działań zarówno w obszarze systemowym, jak i społecznym. Współczesne podejście w większym stopniu uwzględnia równość i poszanowanie różnorodności, jednak wiele problemów pozostaje nadal aktualnych. Widoczne są trudności w otwartym mówieniu o seksualności oraz potrzeba wsparcia zarówno młodzieży, jak i osób dorosłych w procesie edukacji w tym zakresie.

The thesis focuses on sexuality education in Poland, based on the activities and publications of Andrzej Jaczewski. Its aim was to present the changes that have taken place in the approach to sexuality education over the years, as well as to compare earlier concepts with contemporary solutions and challenges. The first part presents Andrzej Jaczewski as a physician, educator and populariser of knowledge about sexuality. Attention was given to his academic activity and the role he played in promoting education related to adolescence and sexuality education. His written works were also discussed, as they served for many years as an important source of knowledge for adolescents, parents, and teachers. Next, the historical context of the development of sexuality education in Poland was presented. Changing social and cultural conditions were highlighted, as they influenced the perception of sexuality and the possibilities of discussing it in public and educational spaces. It was noted that for a long time topics related to sexuality were marginalised or limited to selected biological and educational aspects. The following section is devoted to the analysis of sexuality education in the approach of Andrzej Jaczewski. It was indicated that his approach combined biological knowledge with educational and moral elements and that his publications were addressed both to young people and to adults responsible for their upbringing. At the same time, it was observed that his works reflect a characteristic attitude of the period in which they were created, including a more judgmental approach to certain sexual behaviours and a limited treatment of sexual diversity. The next part discusses contemporary approaches to sexuality education. Different models of sexuality education were presented, including a holistic approach in which sexuality is understood as part of human development encompassing biological, psychological, social, and emotional aspects. Attention was also paid to the place of sexuality education within the Polish education system and planned changes in this area. An important part of the analysis also concerned contemporary sources of knowledge about sexuality. The growing role of the internet as a tool for obtaining information was indicated, alongside the risk of exposure to unverified content and pornography, which is sometimes treated by young people as an informal source of knowledge. In this context, the importance of educational initiatives carried out in the digital space was emphasised. The conducted analysis makes it possible to conclude that despite significant changes, the process of development of sexuality education is still ongoing and requires further action both at the systemic and social levels. Contemporary approaches place greater emphasis on equality and respect for diversity, however, many issues remain relevant. Difficulties in openly discussing sexuality are still visible, as is the need to support both young people and adults in the educational process in this field.