Nie oglądaj się: reinterpretacje mitu o Orfeuszu i Eurydyce w operze „L’Orfeo” i musicalu „Hadestown”

Praca licencjacka Nie oglądaj się: reinterpretacje mitu o Orfeuszu i Eurydyce w operze L’Orfeo i musicalu Hadestown stanowi analizę porównawczą dwóch muzyczno-teatralnych adaptacji mitu o Orfeuszu, powstałych w odmiennych epokach i kontekstach kulturowych. Celem pracy jest ukazanie, jakie sposoby odczytania mitu wyłaniają się z opery L’Orfeo Claudia Monteverdiego oraz musicalu Hadestown Anyïs Mitchell, a także za pomocą jakich środków narracyjnych, muzycznych i teatralnych są one konstruowane. Badanie opiera się na metodzie komparatystycznej oraz analizie warstwy muzycznej, narracyjnej i scenicznej obu utworów. W L’Orfeo mit o Orfeuszu zostaje powiązany z humanistyczną wizją świata i ideą porządku metafizycznego, a muzyka przedstawiona jest jako siła zdolna oddziaływać na emocje oraz przekraczać granice ludzkiego doświadczenia. Interpretację tę kształtują środki charakterystyczne dla seconda prattica, retoryczny sposób organizacji muzyki oraz klasyczna technika wokalna, podkreślająca wzniosły charakter opowieści. W Hadestown mit zostaje odczytany przez pryzmat współczesnych problemów społecznych i relacji międzyludzkich. Wykorzystanie estetyki musicalu, technik wokalnych związanych z muzyką popularną oraz aktywnej roli narratora sprzyja budowaniu bliskości między sceną a publicznością. Podziemie funkcjonuje jako metafora pracy, wyzysku i zależności władzy, natomiast relacja Hadesa i Persefony zyskuje wymiar odnoszący się do kryzysów emocjonalnych i trudności komunikacyjnych. Analiza porównawcza prowadzi do wniosku, że choć oba utwory odwołują się do tego samego mitu, nadają mu odmienną wymowę, odpowiadającą własnym kontekstom kulturowym i estetycznym. L’Orfeo wiąże historię Orfeusza przede wszystkim z porządkiem metafizycznym oraz afektywną siłą muzyki, natomiast Hadestown odczytuje ją jako opowieść o pracy, władzy, relacjach międzyludzkich i wspólnocie.

The bachelor’s thesis Don't Look Back: Reinterpretations of the Orpheus and Eurydice Myth in the Opera L'Orfeo and the Musical Hadestown presents a comparative analysis of two musical-theatrical adaptations of the Orpheus myth, created in different historical periods and cultural contexts. The aim of the thesis is to demonstrate the various interpretations of the myth that emerge from Claudio Monteverdi’s opera L’Orfeo and Anaïs Mitchell’s musical Hadestown, as well as the narrative, musical, and theatrical means through which these interpretations are constructed. The study is based on a comparative methodology and an analysis of the musical, narrative, and scenic dimensions of both works.

In L’Orfeo, the myth of Orpheus is associated with a humanist worldview and the idea of a metaphysical order, while music is presented as a force capable of influencing emotions and transcending the limits of human experience. This interpretation is shaped by features characteristic of the seconda pratica, a rhetorical approach to musical organization, and classical vocal techniques that emphasize the elevated nature of the story.

In Hadestown, the myth is interpreted through the lens of contemporary social issues and interpersonal relationships. The use of musical theatre aesthetics, vocal techniques associated with popular music, and the active role of the narrator fosters a sense of closeness between the stage and the audience. The underworld functions as a metaphor for labor, exploitation, and power relations, while the relationship between Hades and Persephone acquires a dimension that reflects emotional crises and difficulties in communication.

The comparative analysis leads to the conclusion that although both works draw upon the same myth, they assign it different meanings corresponding to their respective cultural and aesthetic contexts. L’Orfeo primarily connects the story of Orpheus with metaphysical order and the affective power of music, whereas Hadestown interprets it as a narrative about labor, power, interpersonal relationships, and community.