Pragmatic Realisations of Politeness in Excerpts from the Shrek Trilogy: An Analysis within the Frameworks of Selected Politeness Theories

Niniejsza praca analizuje pragmatyczne sposoby realizacji uprzejmości w wybranych fragmentach trylogii „Shrek” z wykorzystaniem teorii Penelope Brown i Stephena Levinsona oraz teorii Geoffreya Leecha. Ponadto ocenia mocne i słabe strony obydwu modeli w analizie dialogu fikcyjnego w filmach animowanych. Choć dotychczasowe badania analizowały zjawiska uprzejmości w różnych mediach, nadal istnieje potrzeba dokładniejszego zbadania tego, jak strategie uprzejmości funkcjonują w dialogu filmowym, a zwłaszcza w dialogu filmów animowanych. W pracy przedstawiono kluczowe założenia obydwu teorii wraz z wybraną krytyką ich uniwersalistycznych założeń. Następnie, odwołując się do prac Bednarek oraz Dynel, uzasadniono możliwość pragmatycznej analizy dialogu filmowego. W dalszej kolejności narzędzia teoretyczne zostały zastosowane w jakościowej i interpretacyjnej analizie wybranych fragmentów trylogii w celu ukazania sposobów realizacji uprzejmości na poziomie językowym oraz umożliwienia porównania obydwu teorii. Wyniki analizy pokazują, że uprzejmość w analizowanych fragmentach trylogii „Shrek” jest silnie zależna od kontekstu i relacji między bohaterami, przy czym prośby są zazwyczaj łagodzone poprzez pośredniość i hedging, a komplementy wspierają budowanie więzi społecznych. Krytyka i niezgoda często przyjmują formę aktów zagrażających twarzy, jednak są one często łagodzone lub używane w sposób humorystyczny. Analiza wykazuje, że model Brown i Levinsona oferuje głębsze wyjaśnienie przyczyn, dla których wypowiedź może zostać uznana za nieuprzejmą, szczególnie w przypadkach próśb, konfliktów i krytyki. Z drugiej strony Zasada Uprzejmości Leecha lepiej sprawdza się przy wyjaśnianiu komplementów, języka wartościującego oraz przypadków droczenia się (ang. banter). Dalsze badania mogłyby objąć strategie uprzejmości w innych filmach animowanych lub większą liczbę dialogów fikcyjnych, co pozwoliłoby pogłębić wiedzę o pragmatyce dyskursu fikcyjnego.

This thesis examines how politeness is realised in selected excerpts from the first three Shrek films through the application of Brown and Levinson’s politeness theory and Leech’s Politeness Principle. It also evaluates the strengths and limitations of the two models in the analysis of scripted animated film dialogue. While previous research has examined politeness phenomena in various media, there remains scope for examining how politeness strategies function in scripted dialogue, especially in animated film dialogue. The thesis first presents the key assumptions of both frameworks, along with selected criticism of their universalist claims. It then justifies the use of scripted film dialogue as material for pragmatic analysis, drawing on Bednarek and Dynel. Finally, the theoretical tools are employed in a qualitative and interpretative analysis of selected excerpts from the trilogy to demonstrate how politeness strategies are linguistically realised and to compare the two frameworks. The findings reveal that politeness in the selected excerpts from the Shrek trilogy is highly context-dependent and shaped by character relationships, with requests softened through indirectness and hedging, and compliments often supporting social bonding. Criticism and disagreement often function as face-threatening acts, but are frequently mitigated or used humorously. The analysis shows that Brown and Levinson’s model offers a more detailed explanation of face threat, mitigation, and indirectness, especially in cases of requests, conflict, and criticism. On the other hand, Leech’s Politeness Principle is more effective in explaining compliments, evaluative language, and instances of banter. Further research could examine politeness strategies in other animated films or larger samples of fictional dialogue to expand the analysis of pragmatics in fictional discourse.