Rokoko in dem architektonischen und bildhauerischen Mäzenatentum von Jerzy August Mniszech

Jerzy August Mniszech był fundatorem obiektów tworzonych w różnych regionach Rzeczypospolitej, odznaczających się odmiennymi źródłami inspiracji. Marszałek nadworny koronny nie należał do osób korzystających regularnie z usług kilku stałych artystów, długotrwale związanych z jego dworem. W Warszawie zatrudniał m.in. królewskiego rzeźbiarza Johanna Georga Plerscha. Całkowicie inny charakter miały inwestycje w miastach oddalonych od stolicy, w Dukli (pozostającej w kręgu oddziaływania lwowskiego rokoka) oraz w wielokulturowym Gdańsku. Mecenat Jerzego Augusta Mniszcha powszechnie kojarzony jest jedynie z dukielską kaplicą z nagrobkiem małżonki – Marii Amalii, córki Heinricha von Brühla. Należy jednak docenić wielość podejmowanych przez magnata inicjatyw, w pełni wpisujących się w nowatorskie, rokokowe tendencje artystyczne połowy XVIII wieku. Stanowisku marszałka magnat zawdzięczał łatwiejszy dostęp do artystów dworskich – takich jak malarz Dietrich, wykonujący supraporty do pałacu przy gdańskich Długich Ogrodach. W artykule zaprezentowany został krótki przegląd najważniejszych rokokowych inwestycji architektoniczno-rzeźbiarskich Mniszcha.

Jerzy August Mniszech funded projects created in various regions of the Polish-Lithuanian Com-monwealth, each inspired by a different source of inspiration. The Crown Marshal was not one to regularly employ the services of a few permanent artists with long-term ties to his court. In Warsaw, he employed, among others, the royal sculptor Johann Georg Plersch. Investments in cities further from the capital, in Dukla (influenced by Lviv’s Rococo) and in multicultural Gdańsk, were of a completely different nature. Jerzy August Mniszech’s patronage is commonly associated only with the Dukla chapel with the tombstone of his wife, Maria Amalia, daughter of Heinrich von Brühl. However, the multitude of initiatives undertaken by the magnate, fully in line with the innovative Rococo artistic trends of the mid- 18th century, should be appreciated. The magnate owed his position as marshal to easier access to court artists, such as the painter Dietrich, who created overdoors for the palace at Długie Ogrody in Gdańsk. This article presents a brief overview of Mniszech’s most important Rococo architectural and sculptural investments.