Siberian exile of Stanisław Danek. Post-war realities of the deportation of Vilamovians to the USSR through the prism of personal memories

Wspomnienia Wilamowianina Stanisława Danka są jedynym źródłem pamięci lokalnej społeczności dotyczącym deportacji Wilamowian na Syberię. Jego świadectwo nie było wcześniej dostępne szerszemu gronu odbiorców, a dla wielu Wilamowian historia deportacji miejscowej ludności w głąb ZSRR po zakończeniu drugiej wojny światowej kończyła się wraz z aresztowaniem ich bliskich zimą 1945 roku. Choć istniejąca literatura naukowa pozwala wskazać przyczyny sowieckich deportacji oraz szczegółowo opisać ten proces w samym mieście, droga na zesłanie, a także czas spędzony w obozach na Uralu i Syberii pozostają słabo zbadane. To traumatyczne doświadczenie wciąż nie zostało w pełni przepracowane i zrozumiane przez społeczność. Głównym celem niniejszej pracy jest zbadanie tego, co świadectwo Stanisława Danka ujawnia na temat doświadczenia pobytu w sowieckim obozie oraz pokazanie, w jaki sposób różne podejścia dyscyplinarne mogą pomóc w ukazaniu jego wielowarstwowego charakteru. Praca koncentruje się na codziennych aspektach życia w obozie, w tym na strategiach przetrwania oraz radzeniu sobie z głodem, chorobą i śmiercią. Szczegółowej analizie poddano również religijny wymiar codzienności, odwołując się do doświadczeń Stanisława Danka. Ponadto analiza koncentruje się na powracających motywach i obrazach pojawiających się w świadectwie.

The memories of the Vilamovian Stanisław Danek are the only source of memory for the local community concerning the deportation of Vilamovians to Siberia. His testimony was previously unavailable to a wider readership, and for many Vilamovians, the history of the deportation of the local population deep into the USSR after the Second World War ended with the arrest of their relatives in the winter of 1945. Although the existing academic literature makes it possible to identify the reasons for Soviet deportations and to describe this process in the town itself in detail, the journey into exile, as well as the time spent in camps in the Urals and Siberia, remains understudied. This traumatic experience has yet to be fully processed and understood within the community. The main goal of this study is to explore what Stanisław Danek’s testimony reveals about the experience of being held in a Soviet camp and to demonstrate how various disciplinary approaches can illuminate its multilayered nature. This work focuses on the everyday aspects of life in the camp, including survival strategies and coping with hunger, illness, and death. It also examines in detail the religious dimension of everyday life, drawing on Stanisław Danek’s experience. Moreover, the analysis focuses on recurring motifs and images that appear in the testimony.