Orzecznictwo arbitrażowych trybunałów inwestycyjnych a działania państw podejmowane na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych: W poszukiwaniu punktu równowagi między roszczeniami firm wydobywających paliwa kopalne a ochroną klimatu

W niniejszej pracy podjęto próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy międzynarodowe traktaty inwestycyjne stanowią przeszkodę dla podejmowanych przez rządy działań na rzecz ochrony klimatu, z uwagi na potencjalną bądź rzeczywistą możliwość wniesienia roszczeń przez inwestorów zagranicznych z branży paliw kopalnych rozstrzyganych przez arbitrażowe trybunały inwestycyjne w ramach procedury ISDS (ang. Investor-State Dispute Settlement). W tym kontekście, niniejsza praca dotyczy sugerowanego w piśmiennictwie fachowym zagadnienia potencjalnego konfliktu, jaki miałby występować między ochroną prawną zapewnianą przez międzynarodowe prawo inwestycyjne inwestorom zagranicznym, zwłaszcza w sektorze energetycznym, a wynikającym z prawa międzynarodowego obowiązkiem wdrażania przez państwa polityki przeciwdziałania zmianom klimatu.

W pracy najpierw zarysowano rozwój historyczny międzynarodowego prawa inwestycyjnego oraz jego ekspansję w formie dwustronnych i wielostronnych traktatów inwestycyjnych, a następnie omówiono przybierający na sile konflikt między ochroną inwestycji a regulacjami środowiskowymi. Następnie omówiono znaczenie branży paliw kopalnych dla ISDS w ujęciu statystycznym oraz podstawowe źródła norm międzynarodowego prawa ochrony klimatu.

W pracy wskazano zasadę integracji systemowej, zawartą w art. 31 ust. 3 lit. c) Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z 1969 roku, jako potencjalną metodę pogodzenia ochrony inwestycji z międzynarodowym prawem ochrony klimatu. Poprzez jej zastosowanie trybunały mogłyby uwzględniać w postępowaniach arbitrażowych międzynarodowe zobowiązania z zakresu zmian klimatu przy interpretacji międzynarodowych umów inwestycyjnych. Przedstawiono również analizę Traktatu Karty Energetycznej, który bywa krytykowany ze względu na ochronę inwestycji w paliwa kopalne, często kosztem globalnych celów klimatycznych. Ponadto omówione studia przypadków pokazują, w jaki sposób roszczenia ISDS mogą negatywnie wpłynąć na działania państw mające na celu ograniczenie zużycia paliw kopalnych, rodząc pytanie o dopuszczalny zakres ingerencji arbitrażu inwestycyjnego w krajową politykę regulacyjną.

W pracy omówiono również dotychczasowe wysiłki na rzecz reformy międzynarodowych traktatów inwestycyjnych ze szczególnym uwzględnieniem negocjowania tzw. traktatów „nowej generacji” i renegocjacji traktatów „starej generacji”. Praca zwieńczona została omówieniem wysuwanych w doktrynie koncepcji dotyczących reformy obecnego kształtu międzynarodowego prawa inwestycyjnego, które umożliwiłyby państwom podejmowanie niezbędnych działań na rzecz klimatu bez obaw, że działania te pociągną za sobą kierowaną przeciwko nim falę roszczeń inwestorów rozstrzyganą przez organy ISDS.

This thesis attempts to answer the question of whether international investment treaties constitute an obstacle to climate protection measures undertaken by governments, given the potential or actual possibility of claims being brought by foreign investors from the fossil fuel industry, adjudicated by investment arbitration tribunals within the ISDS (Investor-State Dispute Settlement) framework. In this context, this work addresses the issue suggested in academic literature of a potential conflict between the legal protection provided to foreign investors by international investment law, especially in the energy sector, and the obligation under international law for states to implement climate change mitigation policies.

The thesis first outlines the historical development of international investment law and its expansion in the form of bilateral and multilateral investment treaties, and then discusses the intensifying conflict between investment protection and environmental regulations. Subsequently, it examines the significance of the fossil fuel industry for ISDS from a statistical perspective, as well as the fundamental sources of international climate protection law norms.

The thesis identifies the principle of systemic integration, contained in Article 31(3)(c) of the 1969 Vienna Convention on the Law of Treaties, as a potential method for reconciling investment protection with international climate protection law. Through its application, tribunals could take into account international climate change commitments when interpreting international investment agreements in arbitration proceedings. An analysis of the Energy Charter Treaty is also presented, which has been criticized for protecting investments in fossil fuels, often at the expense of global climate objectives. Furthermore, the case studies discussed demonstrate how ISDS claims can negatively impact states' efforts to reduce fossil fuel consumption, raising questions about the permissible scope of investment arbitration interference in domestic regulatory policy.

The thesis also discusses existing efforts to reform international investment treaties, with particular emphasis on the negotiation of so-called new generation treaties and the renegotiation of old generation treaties. The work concludes with a discussion of concepts proposed in legal doctrine concerning the reform of the current framework of international investment law, which would enable states to undertake necessary climate action without fear that such actions would trigger a wave of investor claims adjudicated by ISDS bodies.