Role płciowe w puszczańskiej wsi. Perspektywa mieszkańców regionu Puszczy Białowieskiej

Praca podejmuje temat ról płciowych na obszarach wiejskich regionu Puszczy Białowieskiej, który ze względu na swoją specyficzną historię, kulturową różnorodność i wielonarodowość stanowi interesujący obszar badawczy. Głównym celem pracy jest analiza ról płciowych, które kształtowały się pod wpływem zarówno lokalnych tradycji, jak i zewnętrznych procesów historycznych i społecznych. Puszcza Białowieska, jako pogranicze kulturowe, była miejscem styku różnych grup etnicznych, w tym Polaków, Białorusinów i Ukraińców, co dodatkowo wzbogaciło badanie strukturami społecznymi oraz rolami płciowymi w tym regionie. W pracy wykorzystano teoretyczne podejście Pierre’a Bourdieu, w szczególności jego pojęcie przemocy symbolicznej oraz kapitałów społecznych, kulturowych i symbolicznych, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób struktury społeczne reprodukują się poprzez codzienne praktyki i role płciowe. Teoria ta uzupełniona została o perspektywę feministyczną, co umożliwia bardziej wnikliwą analizę specyficznych uwarunkowań, jakie dotykają kobiety na terenach wiejskich. Włączono także perspektywę mężczyzn, aby stworzyć jak najbardziej komplementarną próbę analizy ról płciowych. Metodologia pracy opiera się na badaniach empirycznych, w tym na wywiadach przeprowadzonych z mieszkańcami regionu. Wywiady te dostarczyły cennych informacji na temat tego, jak role płciowe są postrzegane i realizowane we współczesnym życiu społecznym Puszczy Białowieskiej. Analiza treści pokazała, że choć region Puszczy Białowieskiej jest miejscem zachowującym tradycyjne role płciowe, to jednocześnie obserwowane są procesy ich przekształcania. Kobiety zyskują coraz większą podmiotowość w sferach wcześniej zdominowanych przez mężczyzn, jednak te zmiany często są ograniczane przez historyczne i kulturowe uwarunkowania, w tym przez silne wpływy patriarchalnych norm. Praca wskazuje również na znaczenie pogranicza jako przestrzeni, w której tożsamości płciowe są negocjowane i kształtowane w unikalny sposób, co czyni ten region niezwykle interesującym z perspektywy socjologicznej i antropologicznej.

The thesis addresses the topic of gender roles in the rural areas of the Białowieża Forest region, which, due to its specific history, cultural diversity, and multinational character, represents an intriguing research area. The main goal of the thesis is to analyze gender roles shaped by both local traditions and external historical and social processes. The Białowieża Forest, as a cultural borderland, has been a meeting point for various ethnic groups, including Poles, Belarusians, and Ukrainians, which has further enriched the study of social structures and gender roles in this region. The theoretical framework of the study is based on Pierre Bourdieu's concepts, particularly his notions of symbolic power and social, cultural, and symbolic capital, which help explain how social structures are reproduced through everyday practices and gender roles. This theory is complemented by a feminist perspective, enabling a deeper analysis of the specific conditions affecting women in rural areas. The male perspective is also included to provide as comprehensive an analysis of gender roles as possible. The methodology of the study is grounded in empirical research, including interviews conducted with local residents. These interviews provided valuable insights into how gender roles are perceived and enacted in the contemporary social life of the Białowieża Forest region. Content analysis revealed that while the region tends to preserve traditional gender roles, there are also observable processes of transformation. Women are gaining increasing agency in areas previously dominated by men, although these changes are often constrained by historical and cultural conditions, including the strong influence of patriarchal norms. The thesis also highlights the significance of the borderland as a space where gender identities are negotiated and shaped in unique ways, making this region particularly interesting from a sociological and anthropological perspective.