Rola wartości i tradycji harcerskich w realizacji przez harcerzy wsparcia dla ofiar powodzi w 2024 r. na terenie Dolnego Śląska

Harcerstwo ze swoją wieloletnią tradycją wychowuje młode generacje w duchu wartości przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Rola organizacji harcerskiej zmieniała się pod wpływem wydarzeń historycznych, przemian społeczno-kulturowych i podejścia do młodzieży w odpowiedzi na zmiany pokoleniowe. Mimo tego ZHP nadal jest postrzegane przez społeczeństwo jako organizacja, która angażuje się w wiele działań społecznych o charakterze służby. Celem pracy była charakterystyka i analiza podstawowych założeń metody harcerskiego wychowania na podstawie literatury naukowej oraz własnych badań pilotażowych. W mojej pracy dyplomowej udało się uzyskać odpowiedzi na wszystkie pytania badawcze: • Pierwsze pytanie badawcze pracy dyplomowej brzmiało: Jakie konkretne wartości harcerskie były najczęściej praktykowane w działaniach pomocowych harcerzy ZHP na terenach powodziowych w województwie dolnośląskim jesienią 2024 roku? Wywiady z harcerzami, instruktorami i Komendantem Chorągwi Dolnośląskiej ZHP dowiodły, że wartości, które były najczęściej praktykowane podczas akcji pomocowej to: harcerska służba, pomoc innym, solidarność, odpowiedzialność społeczna, braterstwo, odwaga, empatia, ofiarność, współpraca i komunikacja, odpowiedzialność i pomoc bliźniemu. • Drugie pytanie badawcze mojej pracy dotyczyło form zaangażowania harcerzy różnych pionów metodycznych (zuchy, harcerze, harcerze starsi, wędrownicy) oraz form przygotowania do niesienia pomocy na miejscu w formie szkoleń do bezpośrednich działań pomocowych na terenach powodziowych w 2024 roku? Moi rozmówcy angażowali się w pomoc przy zbiórkach darów, ochronie przeciwpowodziowej poprzez zabezpieczanie terenów narażonych na zalanie oraz późniejszą pomoc w oczyszczaniu terenu po obniżeniu poziomu wody. Bezpośredniej pomocy na miejscu powodzi udzielali pełnoletni harcerze i instruktorzy. Na miejscu nie odbywały się szkolenia z zakresu postępowania w sytuacji zagrożenia powodziowego. • Kolejne pytanie badawcze pracy dyplomowej odnosiło się do tego, w jaki sposób uczestnictwo w akcjach pomocowych na rzecz powodzian jesienią 2024 roku na Dolnym Śląsku wpłynęło na rozwój kompetencji społecznych i obywatelskich wśród harcerzy? Opinie badanych wskazują, że zaangażowanie w pomoc i bezpośredni kontakt z osobami poszkodowanymi rozwinęły ich kompetencje społeczne, w szczególności empatię, odpowiedzialność i umiejętność współpracy, komunikacji oraz organizacji wsparcia. • Czwarte pytanie dotyczyło tego, jak harcerska tożsamość i wartości wpływały na decyzje o zaangażowaniu w akcję pomocową? Wywiady z harcerzami wskazują na naturalne poczucie obowiązku pomocy. Niektórzy z respondentów uważają, że harcerstwo umocniło w nich potrzebę angażowania się w pomoc innym i podkreślali, że niesienie pomocy bliźnim to ich obowiązek wynikający z Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego. Z kolei pod względem kompetencji obywatelskich, uczestnictwo w akcjach charytatywnych wzmacnia poczucie sprawczości i odpowiedzialności za wspólnotę. • W związku z wprowadzeniem ustawy z dnia 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej, podczas prowadzenia wywiadów pojawił się wątek o konieczności profesjonalizacji lub przygotowania schematów scenariuszy na różnorakie kryzysowe sytuacje, aby harcerstwo mogło szybko i skutecznie reagować. Moim zdaniem należałoby je oprzeć na szkoleniu drużyn już istniejących w zakresie konkretnego zadania, jak m.in. kierowanie ruchem drogowym i ochrona zabytków. Rozwiązanie to jest oparte na przykładnie drużyn ratownictwa medycznego specjalizujących się w udzielaniu pierwszej pomocy.

Scouting, with its long-standing tradition, educates young generations in the spirit of values passed on from generation to generation. The role of the scouting organisation has changed under the influence of historical events, socio-cultural changes and the approach to young people in response to generational changes. Despite this, ZHP is still perceived by society as an organisation that engages in many social activities of a service nature. The aim of this thesis was to characterise and analyse the basic assumptions of the scouting method of education on the basis of scientific literature and my own pilot research. My thesis succeeded in answering all the research questions:

• The first research question of the thesis was: which specific scouting values were most often practised in the aid activities of ZHP scouts in the flood areas of the Lower Silesian Voivodeship in autumn 2024? Interviews with scouts, instructors and the Commander of the ZHP Lower Silesian Voivodship Chancellor's Office proved that the values that were most often practiced during the relief action were: scouting service, helping others, solidarity, social responsibility, brotherhood, courage, empathy, generosity, cooperation and communication, responsibility and helping one's neighbour.
• The second research question of my thesis concerned the forms of involvement of scouts of different methodological divisions (scouts, boy scouts, older scouts, boy scouts, and boy scouts) and the forms of preparation for on-site assistance in the form of training for direct relief activities in the 2024 flood areas? My interlocutors were involved in helping with donation collections, flood protection by securing flood-prone areas and later helping to clean up the area after the water level was lowered. Direct assistance at the flood site was provided by adult scouts and instructors. There was no training in flood emergency management on site.
• The next research question of the thesis related to how did participation in relief operations for flood victims in autumn 2024 in Lower Silesia affect the development of social and civic competences among scouts? The respondents' opinions indicate that involvement in aid and direct contact with those affected developed their social competences, in particular empathy, responsibility and the ability to cooperate, communicate and organise support.
• The fourth question asked how Scout identity and values influenced decisions to engage in relief work? Interviews with scouts indicate a natural sense of obligation to help. Some of the respondents believe, that scouting reinforced in them the need to get involved in helping others and emphasised that helping their fellow man is their duty under the Scout Law and Promise. In terms of civic competence, on the other hand, participation in charitable activities strengthens the sense of empowerment and responsibility for the community.
• In connection with the introduction of the Civil Protection and Civil Defence Act of 5 December 2024, a theme came up during the interviews about the need to professionalise or prepare scenario schemes for various crisis situations so that Scouting can respond quickly and effectively. In my opinion, this should be based on the training of teams already in place for a specific task, such as directing traffic and protecting historical monuments, among others. This solution is based on the example of medical rescue teams specialising in first aid.