Wysłuchanie dziecka a treść orzeczeń w sprawach o kontakty

Przedmiotem oraz celem pracy jest omówienie dogmatyczne instytucji wysłuchania dziecka oraz jej funkcjonowania w praktyce orzeczniczej w sprawach o kontakty z dzieckiem. Praca weryfikuje tezę badawczą, zgodnie z którą prawo dziecka do wyrażania własnego zdania, pomimo implementacji standardów międzynarodowych i zapewnienia szerokiej ochrony normatywnej wywiera ograniczony i zróżnicowany wpływ na treść orzeczeń w sprawach o ustalenie kontaktów z dzieckiem. Praca składa się z czterech rozdziałów. W rozdziale pierwszym omówiono aksjologiczne i prawne podstawy podmiotowości dziecka, analizując gwarancje wynikające z prawa międzynarodowego oraz krajowego. Drugi rozdział skupia się na metodyce ustalania woli dziecka przez sąd lub specjalistyczne organy pomocnicze. Rozdział trzeci stanowi analizę praktyki orzeczniczej. Skupia się on na roli wysłuchania w sprawach o kontakty z dzieckiem, a także przybliża dorobek Sądu Najwyższego w kontekście instytucji wysłuchania. Rozdział czwarty zawiera wnioski de lege lata i de lege ferenda. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, iż ustawodawca zasadniczo prawidłowo implementuje standardy międzynarodowe w zakresie wysłuchania. Jednakże w praktyce orzeczniczej spraw o kontakty, odznaczających się wysokim ciężarem gatunkowym instytucja wysłuchania stosowana jest w sposób niejednolity, co bezpośrednio oddziałuje na skuteczność ochrony autonomii dziecka.

The subject and aim of this thesis is to provide a doctrinal discussion of the institution of the child’s hearing and its application in judicial practice in cases concerning contact with children. This thesis tests the research hypothesis that the child’s right to express their own opinion, despite the implementation of international standards and the provision of extensive legal protection, has a limited and varied impact on the content of rulings in cases concerning the determination of contact with a child. The thesis consists of four chapters. The first chapter discusses the axiological and legal foundations of the child’s legal subjectivity, analysing the guarantees arising from international and domestic law. The second chapter focuses on the methodology for determining the child’s wishes by the court or specialist support bodies. The third chapter analyses judicial practice. It focuses on the role of the hearing in cases concerning contact with the child, and also outlines the case law of the Supreme Court in the context of the institution of the hearing. Chapter four contains conclusions de lege lata and de lege ferenda. The analysis conducted leads to the conclusion that the legislature has, in principle, correctly implemented international standards regarding hearings. However, in the case law relating to child contact cases, which are characterised by their high level of complexity, the institution of the hearing is applied inconsistently, which directly affects the effectiveness of the protection of the child’s autonomy.