Tradycja wciąż żywa. Taniec i muzyka od czasów panowania południowoindyjskiej dynastii Ćolów na terenach okręgu tańdźawurskiego do współczesności.

Tradycja wciąż żywa. Taniec i muzyka od czasów panowania południowoindyjskiej dynastii Ćolów na terenach okręgu tańdźawurskiego do współczesności. Przedmiotem badań niniejszej pracy jest tradycja muzyczna i taneczna Tamilów w obrębie miejscowości Tańdźawur i jej okolicach, określana jako klasyczna (od około III w. do współczesności). Tradycja ta obejmuje profesjonalny przekaz muzyczno-taneczny oparty na ścisłych zasadach wykonawczych i strukturalnych. Przekaz ten dokonywał się głównie drogą ustną. Jednakże zachowana tamilska twórczość literacka, również religijna czy komentarze do utworów wzmiankujące o kulturze muzycznej, inskrypcje świątynne, a także materiał ikonograficzny oraz przekaz ustny stanowią dla nas nieocenione źródło informacji. Południowoindyjska kultura muzyczno-taneczna wiąże się w dużej mierze z Tańdźawurem. Zwróćmy tu uwagę na fakt, że spuścizna kulturowa Tańdźawuru, czyli przede wszystkim interesująca nas tańdźawurska tradycja muzyczno-taneczna, kultywowana jest obecnie w dużej mierze w nowym otoczeniu i odsłonie. W pracy zaproponowano podział trzyczęściowy. Pierwsza część poświęcona jest w dużej mierze tamilskiej spuściźnie literackiej wzmiankującej o tańcu i muzyce, część druga odwołuje się do źródeł muzyki karnatyjskiej i jej najwybitniejszych twórców tworzących w obrębie kluczowego dla nas miasta Tańdźawur, część trzecia natomiast skupia się na zagadnieniach związanych z tańcem i postaciami tancerek skupionych przede wszystkim wokół Tańdźawuru. Ponadto, struktura pracy opiera się na porządku chronologicznym, który wydawał się najlepszym sposobem prezentacji ewoluujących założeń teoretycznych i procesu przemian, który dokonywał się na przestrzeni dziejów na gruncie klasycznego tańca i muzyki południowoindyjskiej. Część pierwsza. Składa się z dwóch rozdziałów. Skupiamy się tu na terminologii związanej ze środowiskiem tancerzy i muzyków występującej w pierwszej zachowanej literaturze tamilskiej. Koncentrujemy się na prezentacji kontekstowego funkcjonowania pojęć "muzyk" i "tancerz", a także zmian, jakim terminologia ta podlegała na przestrzeni upływającego czasu. Na podstawie wybranego materiału ikonograficznego starano się przedstawić cechy dawnej muzyki indyjskiej, w tym zaprezentować instrumentarium oraz skale, którymi posługiwali się ówcześni muzycy. Część druga. Podobnie jak pierwsza, składa się z dwóch rozdziałów. Przyglądamy się tu zapisom w inskrypcjach i na ich podstawie próbujemy określić, jaką rolę pełniły kobiety świątynne w ówczesnych czasach, a także jak kształtował się ówczesnych system muzyczny Tamilów. Śledzimy rozwój instrumentarium i powstawanie nowych gatunków muzyczno-tanecznych, a także zwracamy uwagę na pomocną rolę mecenatu dworskiego w Tańdźawurze. Przyglądamy się także bliżej twórczości najwybitniejszych kompozytorów (XVI w.-XIX w.) muzyki południowoindyjskiej związanych z Tańdźawurem. Część trzecia. Wzorem dwóch poprzednich części, również i ta składa się z dwóch rozdziałów. Skupimy się w niej na tancerkach indyjskich działających przede wszystkim na terenach Tańdźawuru. Analizujemy również sytuację, w której się znalazły w czasach kolonizacji brytyjskiej na przełomie XIX i XX w. Zwracamy uwagę na to, jak wówczas pogarszał się status społeczny artystek i zagrożony został rozwój oraz przekaz południowoindyjskiej sztuki tanecznej. Przyglądamy się też uważnie systematycznej pracy artystycznych i politycznych elit usiłujących reaktywować kulturę indyjską formułując nową, sceniczną postać narodowego tańca bharatanatyam. Zauważamy, jak eksponowano ideologie polityczne, tworzono program o określonej wymowie estetycznej i emocjonalnej, nakierowanej na wartości ściśle związane z rdzenną kulturą indyjską, za której reprezentanta uznano m.in. taniec dasijattam wykonywany i kultywowany przez środowiska tańdźawurskich tancerek świątynnych. . The tradition lives on. Dance and music since the reign of South Indian Chola dynasty until contemporary times in the area of the Thanjavur district. The object of this paper is musical and dance tradition of Tamils in Thanjavur, and within areas surrounding it, also known as classical tradition (since approximately the 3rd century until contemporary times). This tradition includes professional musical and dance message, based on strict performance and structural principles. This message was predominantly transferred orally. However preserved Tamil literature, weather religious or commentary to literature pieces mentioning musical culture, temple inscriptions, as well as iconographic material and word of mouth, all serve as invaluable source of information. South Indian musical and dance culture is largely connected with Thanjavur. Let us note that cultural legacy of Thanjavur, that is musical and dance tradition which attracts most interest, is currently, to a large extent, cultivated in new environment and form. In the paper, a three-part division is proposed. The first part to a large extent tackles the topic of Tamil literary legacy, mentioning dance and music, the second refers to the sources of carnatic music and its most prominent artists within the key town of Thanjavur, and the third focuses on issues connected with dance and the characters of dancers focused mostly around Thanjavur. Moreover, the structure of the paper is based on chronological order that seemed to be the best method for presenting the evolving theoretical assumptions and the process of changes that took place across the ages, in the space of classical, South Indian dance and music. Part I It consists of two chapters. It focuses on the terminology connected with the community of dancers and musicians, present in the first preserved Tamil literature. It concentrates on the presentation of contextual functioning of such terms as “music” and “dancer”, as well as on changes to which this terminology was subject to along the lapse of time. Based on selected iconographic material, it seeks to present the features of former Indian music, including the presentation of instrumentation and scales used by musicians of the time. Part II Just as the first part, it consists of two chapters. It examines the records in inscriptions, and basing on them it tries to establish the role of temple women in former society, as well the shape of past musical system of Tamils. It traces the development of instrumentation and the creation of new musical and dance genres, and it gives attention to useful role of court patronage in Thanjavur. It examines the works of most prominent composers (XVI - XIX century) of South Indian music associated with Thanjavur. Part IIIJust as the two preceding parts, this one also consists of two chapters. It focuses on Indian dancers, mostly within the area of Thanjavur. It examines also the situation in which they have found themselves in during British colonization, at the turn of 19th and 20th century. It notes also how the social status of artists was deteriorating, and how the development and message of South Indian dance was put at risk. It looks into systematic artistic and political work of elites, striving to reactivate Indian culture by formulating new, stage form of national bharatanatyam dance. It notes how political ideologies were exposed, how a programme of a certain aesthetic and emotional massage was created, aiming at values connected with Indian culture, perceivably represented, among others, by dasiyattam dance, performed and cultivated by communities of temple dancers from Thanjavur.