Ugoda sądowa i jej charakter w procesie cywilnym

Głównym założeniem pracy jest zrekonstruowanie instytucji ugody sądowej, aby następnie przystąpić do analizy jej charakteru jako czynności prawnej i procesowej. Określenie, jakiego rodzaju czynnością jest ugoda sądowa ma znaczący wpływ na jej treść, zakres i skutki. Ustawodawca, choć przywiązuje dużą wagą do usprawniania ugodowego rozstrzygania sporów, pozostawił najważniejsze narzędzie realizacji pojednania stron, czyli ugodę sądową, bez definicji w ustawie procesowej. Kwestia czy treść tej czynności musi zatem pokrywać się z treścią wymaganą od umowy ugody z KC, wymaga zatem odpowiedniej interpretacji. Praca bada funkcjonowanie ugody sądowej w procesie cywilnym w świetle treści art. 10 KPC, zestawiając ją z innymi czynnościami dyspozycji materialnej. Przedstawione zostaną cztery wyróżnione nurty interpretacji charakteru ugody sądowej: dualistyczny, chimeryczny, materialny i procesowy. Stojące za nimi argumenty zostaną poddane analizie w perspektywie ich zasadności (szczególnie w perspektywie zmian jakie miały miejsce po nowelizacji KPC z 2019 roku) i konsekwencji dla funkcjonalności instytucji ugody sądowej, wynikających z danej koncepcji.

The principal aim of this study is to reconstruct the institution of the court settlement, and subsequently to analyze its nature as both a legal and procedural act. Determining the type of act that a court settlement constitutes has a significant impact on its content, scope, and effects.

Although the legislator attaches considerable importance to promoting the amicable resolution of disputes, the key instrument for achieving reconciliation between the parties—the court settlement—has been left without a definition in the Code of Civil Procedure. The question of whether the content of this act must therefore correspond to the requirements of a settlement agreement under the Civil Code calls for proper interpretation.

The study examines the functioning of the court settlement in civil proceedings in the context of Article 10 of the Code of Civil Procedure, comparing it with other forms of material disposition. Four distinct interpretative approaches to the nature of the judicial settlement are presented: dualistic, chimeric, material, and procedural. The arguments underlying these approaches are analyzed in terms of their validity (particularly in light of the amendments introduced to the Code of Civil Procedure in 2019) as well as their consequences for the functionality of the institution of the court settlement.