Sztuka narracji i sztuka kochania. Polskie poradniki seksualne jako zwierciadło zmian w komunikacji i postawach społecznych

Poradniki seksualne stają się coraz mniej popularne, jednak echo Sztuki kochania Michaliny Wisłockiej wciąż odbija się we współczesnym dyskursie medialnym. Na podstawie trzech książek, wydanych kolejno w 1976, 2006 i 2023 roku, w pracy zostanie przedstawiony przekrój polskiego poradnictwa seksualnego na przestrzeni pięćdziesięciu lat. Omówiono w niej pokrótce biografie autorów i kontekst historyczno-społeczny związane z tymi publikacjami. Poradniki różnią się nie tylko tłem powstania, lecz także wykształceniem i doświadczeniem ich twórców, co bezpośrednio wpływa na różnice językowe zauważalne na kanwie tekstów. Analiza wykazuje kontrast pomiędzy żargonami: medycznym a dziennikarsko-publicystycznym, specjalistycznym omówieniem a swobodnym filozofowaniem; uwzględnia także niejednorodność nomenklatury wykorzystywanej przez lekarzy o różnych specjalizacjach (ginekologii i psychiatrii). Część teoretyczna skupia się na polskich seksualizmach oprawionych w filozoficzne pojęcie eklektyzmu niemocy. Zdefiniowano również klucz badawczy, wykorzystany w analitycznej części, który składa się z konceptu sztuki narracji, doboru słownictwa oraz wyborów formalistycznych (tj. układu tekstu, objętości poświęconej tematowi, wykorzystanych grafik). Analiza ogniskuje się wokół trzech tropów tematycznych (sztuka kochania – ars amandi, życie seksualne ludzi dojrzałych oraz bezpieczny seks) występujących we wszystkich wybranych poradnikach. Elementy te pomogą zobrazować zmianę postaw społecznych, które zaszły w kontekście seksualności przez pół wieku. Zakończenie stanowi próbę naszkicowania odwiecznych dylematów moralnych związanych z aktywnością seksualną poprzez porównanie prostytucji sakralnej w Mezopotamii z współczesnymi zjawiskami interaktywnej pornografii i internetowej prostytucji.

Although sex manuals are becoming increasingly less popular, the legacy of The Art of Loving by Michalina Wisłocka continues to resonate in contemporary media discourse. Drawing on three books published in 1976, 2006, and 2023, this thesis presents an overview of Polish sex counselling literature over a period of fifty years. It briefly discusses the authors’ biographies as well as the historical and socio-cultural contexts surrounding these publications. The manuals differ not only in terms of the circumstances of their creation, but also in the educational backgrounds and professional experiences of their authors, which directly contributes to the linguistic differences observable in the texts. The analysis reveals a contrast between medical and journalistic-publicistic jargon, between specialist discussion and informal philosophical reflection. It also takes into account the diversity of terminology employed by physicians representing different specializations, namely gynaecology and psychiatry. The theoretical section focuses on Polish sex-related vocabulary framed within the philosophical concept of the eclecticism of impotence. Furthermore, it defines the analytical framework used in the study, consisting of narrative techniques, lexical choices, and formal features such as text organization, the amount of space devoted to particular topics, and the use of illustrations. The analysis centres on three thematic motifs present in all selected manuals: the art of lovemaking (ars amandi), the sexual lives of mature adults, and safe sex. These elements serve to illustrate the transformation of social attitudes towards sexuality over the course of half a century. The conclusion attempts to outline enduring moral dilemmas related to sexual activity by comparing sacred prostitution in ancient Mesopotamia with contemporary phenomena such as interactive pornography and cyber-prostitution.