Ochrona praw pasażerów lotniczych w Unii Europejskiej w świetle reformy zmieniającej rozporządzenia nr 261/2004 oraz 2027/97

Praca magisterska poświęcona jest ochronie praw pasażerów lotniczych w Unii Europejskiej w świetle reformy zmieniającej rozporządzenia nr 261/2004 i 2027/97. Jej celem jest analiza dotychczasowego systemu ochrony, identyfikacja problemów występujących w praktyce jego stosowania oraz ocena, czy przyjęte zmiany zwiększają przejrzystość, jednolitość i skuteczność prawa. Jednocześnie w pracy postawiono tezę, iż przedmiotowa reforma zwiększa przejrzystość, pewność i jednolitość stosowania unijnych przepisów dotyczących praw pasażerów lotniczych oraz wzmacnia praktyczną skuteczność ich ochrony, lecz jednocześnie ujawnia napięcie między interesem konsumentów a potrzebą zapewnienia stabilności ekonomicznej przewoźników.

W pracy przedstawiono genezę praw pasażerskich, ich zakres oraz podstawowe uprawnienia, w tym prawo do informacji, opieki, zwrotu kosztów lub zmiany planu podróży, odszkodowania, ochrony osób szczególnych potrzebach i dochodzenia roszczeń. Następnie omówiono przyczyny przyjęcia reformy, obejmujące niejasność przepisów, zależność systemu od orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozbieżności w działalności krajowych organów wykonawczych, niedostateczną skuteczność i spójność polityk sankcyjnych i procedur reklamacyjnych, nieprzewidywalne koszty ponoszone przez przewoźników oraz ograniczenia regulacji dotyczących odpowiedzialności za bagaż.

Analiza przyjętych zmian wykazała natomiast, że reforma porządkuje podstawowe pojęcia, kodyfikuje znaczną część dorobku orzeczniczego, wzmacnia obowiązki informacyjne i proceduralne oraz rozszerza ochronę pasażerów, zwłaszcza osób o szczególnych potrzebach. Jednocześnie zwiększa przewidywalność części obciążeń przewoźników, między innymi przez ograniczenie obowiązku zakwaterowania w przypadku nadzwyczajnych okoliczności, ustanowienie limitu zwrotu kosztów samodzielnej zmiany planu podróży oraz wzmocnienie możliwości dochodzenia roszczeń regresowych od podmiotów trzecich.

W pracy wykazano, że reforma zasadniczo wzmacnia unijny system ochrony pasażerów i zapewnia względną równowagę interesów uczestników rynku. Nie usuwa jednak wszystkich jego niedoskonałości, w szczególności różnic w krajowych politykach sankcyjnych, braku automatyzacji odszkodowań, otwartego charakteru nadzwyczajnych okoliczności oraz braku mechanizmu waloryzacji stawek odszkodowawczych. Reformę oceniono zatem pozytywnie jako istotne udoskonalenie systemu, lecz nie jako ostateczny etap jego rozwoju.

This Master's thesis is devoted to the protection of air passenger rights in the European Union in light of the reform amending Regulations (EC) No 261/2004 and (EC) No 2027/97. Its aim is to analyse the existing system of protection, identify the problems arising in its practical application, and assess whether the adopted changes enhance the clarity, uniformity, and effectiveness of the law. At the same time, the thesis advances the argument that the reform increases the transparency, legal certainty, and consistency of the application of EU rules on air passenger rights, while strengthening the practical effectiveness of passenger protection. However, it also reveals the tension between consumer interests and the need to ensure the economic stability of air carriers.

The thesis presents the origins of passenger rights, their scope, and the fundamental entitlements they provide, including the rights to information, care, reimbursement or re-routing, compensation, protection of persons with specific needs, and access to mechanisms for the enforcement of claims. It then discusses the reasons underlying the reform, including the ambiguity of existing provisions, the system’s extensive reliance on the case law of the Court of Justice of the European Union, inconsistencies in the activities of national enforcement bodies, the insufficient effectiveness and coherence of sanctioning policies and complaint-handling procedures, the unpredictable costs borne by air carriers, and the limitations of the rules governing liability for baggage.

The analysis of the adopted amendments demonstrates that the reform clarifies key concepts, codifies a substantial part of the established case law, strengthens informational and procedural obligations, and expands passenger protection, particularly for persons with specific needs. At the same time, it increases the predictability of certain burdens imposed on air carriers, inter alia by limiting accommodation obligations in cases of extraordinary circumstances, introducing a cap on reimbursement for self-arranged re-routing, and strengthening carriers’ ability to pursue recourse claims against third parties.

The thesis concludes that the reform generally strengthens the EU system of passenger protection and provides a relatively balanced framework for reconciling the interests of market participants. Nevertheless, it does not eliminate all of the system’s shortcomings, particularly the differences in national sanctioning policies, the absence of automated compensation mechanisms, the open-ended nature of the concept of extraordinary circumstances, and the lack of a mechanism for adjusting fixed compensation amounts to inflation. Consequently, the reform is assessed positively as a significant improvement of the existing framework, though not as the final stage in the development of the EU system of air passenger rights protection.