Kryminologiczne aspekty przestępczości gospodarczej

Niniejsza praca ma na celu przedstawienie wybranych kryminologicznych aspektów przestępczości gospodarczej. Zjawisko to rozpatrywane jest w ujęciu podmiotowym i zawężone do przestępstw białych kołnierzyków, a więc czynów popełnianych przez osoby cieszące się uznaniem i wysokim statusem społecznym w ramach wykonywanej przez nie działalności zawodowej. Szczególną uwagę poświęcono osobie sprawcy tego rodzaju przestępczości. Po wstępnym przedstawieniu rozważań nad prawnokarnymi definicjami przestępstw i przestępczości gospodarczej w polskiej doktrynie, zaprezentowano ogólny kryminologiczny opis zjawiska oraz teorie kryminologiczne dostarczające różnych perspektyw interpretacyjnych i propozycji jego wyjaśnienia. Rozważania uzupełniono wybranymi koncepcjami psychologicznymi, które pozwalają na zarysowanie sylwetki przestępcy w białym kołnierzyku. W dyskusji wskazano wyzwania oraz kierunki dalszych badań, podkreślając zasadność i praktyczną użyteczność kryminologicznej oraz psychologicznej analizy sylwetki sprawcy tego typu przestępstw. W szczególności wskazano, że wiedza o profilu sprawcy w białym kołnierzyku ma bezpośrednie znaczenie dla skutecznej prewencji oraz projektowania oddziaływań resocjalizacyjnych.

This paper aims to present selected criminological aspects of economic crime. The phenomenon is examined through an offender-oriented approach and narrowed down to white-collar crime, that is, acts committed by persons of respectability and high social status in the course of their occupation. Particular attention is paid to the perpetrator of this type of offending. Following an introductory discussion on the criminal-law definitions of economic offenses and economic crime in Polish legal doctrine, a general criminological overview of the phenomenon is presented, along with criminological theories offering diverse interpretative frameworks and explanatory models. These considerations are supplemented by selected psychological concepts that help outline the profile of the white-collar criminal. The discussion identifies key challenges and directions for future research, underscoring the validity and practical utility of criminological and psychological profiling of offenders in this domain. In particular, it highlights that insight into the white-collar offender’s profile is of direct relevance to effective crime prevention and the design of rehabilitative interventions.