Dopuszczalność kary umownej w stosunkach pracy

W pracy podejmę problem dopuszczalności zastosowania w stosunkach pracy instytucji prawa cywilnego, jaką jest kara umowna. W pierwszej kolejności omówię odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego, przedstawię m.in. definicję kary umownej, jej rodzaje, funkcje, instytucję jej miarkowania oraz wskażę podstawowe różnice między karą umowną a odszkodowaniem. Następnie scharakteryzuję stosunek pracy, kładąc w szczególności nacisk na nadrzędną zasadę uprzywilejowania pracownika. Sprawdzę czy, a jeśli tak, to na jakiej podstawie oraz w jakim zakresie, możliwe jest stosowanie do stosunku pracy przepisów prawa cywilnego w ogólności oraz tych dotyczących kary umownej. Wskażę możliwości stosowania kary umownej w stosunkach pracy, w tym przede wszystkim w ramach odpowiedzialności pracownika z tytułu naruszenia zakazu konkurencji obowiązującego pracownika w czasie oraz po ustaniu stosunku pracy, jak również w ramach odpowiedzialności materialnej pracownika. W ostatnim rozdziale zawrę uwagi dotyczące dopuszczalności stosowania kary umownej w innych niż powyższe przypadkach.

In this thesis, I will examine the issue of the admissibility of applying the civil law institution of a contractual penalty to employment relationships. First, I will discuss the relevant provisions of the Civil Code, including the definition of a contractual penalty, its types and functions, the institution of its reduction (judicial moderation), and the basic differences between a contractual penalty and damages. Next, I will characterize the employment relationship, placing particular emphasis on the fundamental principle of employee protection (the principle of favoring the employee). I will analyze whether, and if so, on what legal basis and to what extent, the provisions of civil law may be applied to employment relationships in general, as well as those concerning contractual penalties in particular. Furthermore, I will discuss the possibilities of applying contractual penalties in employment relationships, primarily in the context of an employee’s liability for breach of a non-competition obligation during and after the termination of employment, as well as within the framework of an employee’s material liability. In the final chapter, I will present remarks concerning the admissibility of applying contractual penalties in situations other than those specified above.