Przeszłość w teraźniejszości – tematyka żydowska w kształceniu polonistycznym cudzoziemców

Celem podjęcia wskazanej w tytule tematyki jest wypełnienie luki w badaniach z zakresu glottodydaktyki polonistycznej, w której rzadko porusza się zagadnienie kultury żydowskiej. W tekście omówiono jego odniesienia do dydaktyki kultury polskiej w nauczaniu cudzoziemców polsko- lub niepolskojęzycznych. Przedstawiono charakterystykę mniejszości żydowskiej oraz kilka publikacji glottodydaktycznych o tej tematyce. Zaproponowano podział wybranych zagadnień dotyczących kultury żydowskiej na pięć obszarów: (1) miejsca, (2) kontrowersje i ekscesy, (3) wydarzenia kulturalne i promocyjne, (4) kultura i sztuka, (5) język. W opisie każdej grupy podano przykłady tematów, które mogą być wprowadzane na zajęciach z cudzoziemcami, np. identyfikacja kulturowa miasta Białystok (obszar: miejsca), praktyka uboju rytualnego (obszar: kontrowersje i ekscesy), spotkania i atrakcje organizowane na festiwalach kultury żydowskiej (obszar: wydarzenia kulturalne i promocyjne), wybrane filmy oraz publikacje książkowe (obszar: kultura i sztuka), wyrażenia o nacechowaniu pejoratywnym (obszar: język). W nawiązaniu do tytułu stwierdzono, że mówiąc o współczesnych zjawiskach związanych z kulturą żydowską, można też przybliżać jej społeczną przeszłość, np. poprzez wyjaśnianie przyczyn sporów i dyskusji. Podkreślono, że w dydaktyce ważne jest zachowanie bezstronności oraz przedstawianie argumentów każdej ze stron.

The purpose of addressing the topic indicated in the title is to fill a gap in research within the field of teaching Polish as a foreign language, where the issue of Jewish culture is rarely explored. The relevance of this topic to the teaching of Polish culture to both Polish-speaking and non-Polish-speaking foreigners is discussed. The text presents an overview of the Jewish minority and discusses several glottodidactic publications on the subject. It proposes dividing selected topics related to Jewish culture into five thematic areas: (1) Places, (2) Controversies and Excesses, (3) Cultural and Promotional Events, (4) Culture and Arts, and (5) Language. Each area is illustrated with examples of topics that can be introduced in classes with foreign learners, including, for example, the cultural identity of the city of Białystok (Places), the practice of ritual slaughter (Controversies and Excesses), events and attractions featured at Jewish culture festivals (Cultural and Promotional Events), selected films and books (Culture and Arts), and pejorative expressions (Language). As suggested by the title, discussing contemporary aspects of Jewish culture may also serve to shed light on its social history – for instance, by explaining the origins of certain disputes and debates. The importance of maintaining impartiality in teaching and presenting arguments from multiple perspectives is emphasized.