Nowe technologie a zagrożenia dla procesów demokratycznych

Tematem pracy dyplomowej są szeroko rozumiane skutki społeczne i polityczne powszechnego korzystania z nowych technologii zarówno na poziomie konsumenckim, jak i instrumentalnie przez państwa i korporacje. Na początku wskazuje się na bezpośredni wpływ mediów społecznościowych na wielkie zmiany społeczne w krajach na całym świecie. Ujawnia się ich ogromna sprawczość w organizowaniu społeczeństw poza jurysdykcją władzy, z drugiej zaś strony możliwości do profilowania i manipulowania społeczeństwami. Kolejno praca zarysowuje funkcjonowanie praw człowieka na płaszczyźnie nowych technologii, czyli prawa cyfrowe. Opisuje się wybór aktów ustanawiające prawa cyfrowe na terenie Unii Europejskiej, Stanów Zjednoczonych, Chin, Brazylii, Korei Południowej i Kanady. Kolejno podejmowany jest temat regulacji Unii Europejskiej mających na celu narzucenia ram prawnych na rozwijające się wykładniczo nowe technologie, zwłaszcza w kontekście internetu i sztucznej inteligencji. AI Act i Akt o Usługach Cyfrowych opisywane są jako filary bezpiecznego i zrównoważonego korzystania z technologii przy założeniu postawienia człowieka na piedestale w okresie wielkich zmian. Rysowane są kluczowe rozwiązania prawne obu aktów. W przypadku AI Act mowa o zakazanych praktykach AI, wyłączających legalność niektórych ścieżek użytkowania sztucznej inteligencji. Poza tym przybliżany jest model kategoryzacji systemów AI jako stwarzających wysokie ryzyko oraz liczne obowiązki związane z ich wprowadzaniem i działaniem. Wreszcie analizę AI Act zamyka podsumowanie środków wspierających innowacyjność. Kolejno opisuje się cele i założenia Aktu o Usługach Cyfrowych – wychodzącemu naprzeciw znaczącej władzy i wpływowi dostawców usług w internecie. Oznacza się trzy zasadnicze usługi pośrednie, w szczególności dodatkowe obowiązki dostawców hostingu, między innymi mechanizm „notice and action”. Opisywane są instytucję zaufanych podmiotów sygnalizujących oraz ograniczenie swobody dostawców usług przy projektowaniu interfejsów. Następnie przybliżane są najcięższe regulacje zawarte w Akcie o Usługach Cyfrowych, to znaczy te dotyczące bardzo dużych platform internetowych oraz bardzo dużych wyszukiwarek internetowych. Przytaczane są szczegółowe warunki klasyfikacji jako jedno z nich oraz szerokie obowiązki ich dostawców. Wymieniane i opisywane są obowiązki regularnej analizy stwarzania ryzyka systemowego dla ludzi i rynku europejskiego, obowiązek podwyższonej przejrzystości reklam, obowiązek ujawniania odpowiednich danych na wniosek koordynatora ds. usług cyfrowych oraz obowiązek zezwolenia na prowadzenie badań przez certyfikowanych naukowców. Kolejno wskazywane są odmiany ryzyka systemowego, które VLOP i VLOSE mogą szczególnie stwarzać. Dotyczy to ryzyka rozpowszechniania nielegalnych treści, osłabienia realizacji praw podstawowych, czy ryzyka wywierania szkodliwego wpływu na dyskurs publiczny. W ostatnim rozdziale są prezentowane poglądy autora na temat legislacji, jaką trzeba otoczyć nowe technologie w kontekście zagrożeń dla biologii i człowieka, funkcjonowania wspólnot, narodów i państw. Przytaczane są wyroki sądów i trybunałów, które przecierają szlak w ograniczaniu swobody korporacji z niespotykanym dostępem do danych miliardów ludzi. Przywoływane są także przykłady państw, które prawnie ograniczają używanie telefonów komórkowych w szkołach. Finalnie, autor wyraża swoje zdanie na temat przemian społecznych, które w jego mniemaniu czekają społeczeństwa. Zauważa wagę pokoleniowego przekazywania kompetencji cyfrowych i wyraża nadzieję, że doświadczenie ciężkich skutków użytkowania nowych technologii stworzy z obecnej młodzieży świadomych cyfrowych zagrożeń rodziców.

The topic of the diploma thesis is the broadly understood social and political effects of the widespread use of new technologies, both at the consumer level and instrumentally by states and corporations. First, it points to the direct impact of social media on major social changes in countries around the world. Their enormous agency in organizing societies outside the jurisdiction of the authorities is revealed, and on the other hand, they have the ability to profile and manipulate societies. Subsequently, the work outlines the functioning of human rights at the level of new technologies, i.e. digital rights. It describes a selection of acts establishing digital rights in the European Union, the United States, China, Brazil, South Korea and Canada. Next, the topic of European Union regulations aimed at imposing a legal framework on the exponentially developing new technologies is discussed, especially in the context of the Internet and artificial intelligence. The AI ​​Act and the Digital Services Act are described as the pillars of the safe and sustainable use of technology, with the assumption of putting humans on a pedestal in a period of great change. The key legal solutions of both acts are being drawn. In the case of the AI ​​Act, it concerns prohibited AI practices, excluding the legality of certain paths of using artificial intelligence. In addition, a model for categorizing AI systems as posing high risk and numerous obligations related to their implementation and operation is presented. Finally, the analysis of the AI ​​Act ends with a summary of means to support innovation. The goals and assumptions of the Digital Services Act are described successively - to counter the significant power and influence of Internet service providers. Three basic services are identified, in particular additional obligations of hosting providers, including the notice and action mechanism. The institution of trusted signaling entities and the limitation of the freedom of service providers when designing interfaces are described. Then, the most stringent regulations contained in the Digital Services Act are presented, i.e. those relating to very large internet platforms and very large internet search engines. The detailed conditions for classification and the broad obligations of their suppliers are cited. Among them mentioned and described the obligations to regularly analyze the creation of systemic risks to people and the European market, the obligation to increase the transparency of advertising, the obligation to disclose relevant data at the request of the digital services coordinator and the obligation to authorize research by certified scientists. Variations of systemic risk that VLOP and VLOSE may particularly pose are indicated. This concerns the risk of disseminating illegal content, weakening the implementation of fundamental rights, or the risk of exerting a harmful influence on public discourse. The last chapter presents the author's views on the legislation that should surround new technologies in the context of threats to biology and humans, and the functioning of communities, nations and states. Judgments of courts and tribunals are cited, which lead the way in limiting the freedom of corporations with unprecedented access to the data of billions of people. Examples of countries that legally restrict the use of mobile phones in schools are also pointed out. Finally, the author expresses his opinion on the social changes that, in his opinion, await society. Notes the importance of generational transmission of digital competences and hopes that experiencing the severe effects of using new technologies will turn today's youth into parents aware of digital threats.