Zasada ne bis in idem w orzecznictwie sądów europejskich

Przedmiotem niniejszej pracy jest analiza zasady ne bis in idem w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Praca składa się z sześciu rozdziałów i ma na celu analizę kluczowych problemów interpretacyjnych związanych ze stosowaniem tej zasady w przestrzeni paneeuropejskiej, a także ocenę perspektyw jej dalszego rozwoju.

W rozdziale pierwszym przedstawiono cel badawczy pracy, postawiono zasadnicze pytania badawcze oraz omówiono celowość wyboru tematu z uwagi na jego aktualność i znaczenie w systemie prawa karnego. W rozdziale drugim omówiono genezę oraz podstawy normatywne zasady ne bis in idem, z uwzględnieniem jej funkcji gwarancyjnej w prawie karnym oraz obecności w aktach prawa międzynarodowego i europejskiego.

Rozdział trzeci poświęcony został analizie przesłanki idem, czyli tożsamości czynu, a także przedstawiono umiejscowienie tytułowej zasady w aktach międzynarodowych. W rozdziale czwartym przedstawiono problematykę kumulacji postępowań karnych i administracyjnych oraz oceniono jej zgodność z zasadą ne bis in idem na gruncie standardów wypracowanych przez oba trybunały.

Rozdział piąty koncentruje się na zagadnieniu prawomocności orzeczenia oraz niejednolitości w jego rozumieniu w praktyce państw członkowskich Unii Europejskiej i państw przynależących do Rady Europy. Rozdział szósty zawiera podsumowanie całości analizy, przedstawia najważniejsze wnioski wynikające z przeprowadzonych badań oraz odpowiada na pytania badawcze sformułowane w rozdziale pierwszym pracy.

The subject of this thesis is an analysis of the ne bis in idem principle in the case law of the Court of Justice of the European Union and the European Court of Human Rights. The thesis comprises six chapters and aims to examine the key interpretative challenges associated with the application of this principle within the pan-European legal space, as well as to assess the prospects for its further development.

Chapter One outlines the research objectives of the thesis, formulates the main research questions, and discusses the rationale for choosing the topic in light of its current relevance and significance within the criminal law system. Chapter Two explores the origins and normative foundations of the ne bis in idem principle, with particular focus on its protective function in criminal law and its presence in international and European legal instruments.

Chapter Three is devoted to an analysis of the idem requirement — that is, the identity of the act — and situates the principle within relevant international legal instruments. Chapter Four addresses the issue of the parallel conduct of criminal and administrative proceedings and evaluates their compliance with the ne bis in idem principle based on the standards developed by both courts.

Chapter Five focuses on the concept of the finality of judgments and the divergent interpretations of this notion in the legal practice of EU Member States and Council of Europe member states. Chapter Six summarizes the overall analysis, presents the main findings, and provides answers to the research questions posed in Chapter One.