Wpływ argumentacji wspierającej albo zaprzeczającej istnieniu zjawisk nadnaturalnych na akceptację wyjaśnień paranormalnych u studentów. Rola myślenia magicznego, doświadczeń paranormalnych i religijności

Celem badania było sprawdzenie, czy krótka ekspozycja na argumentację wspierającą albo zaprzeczającą istnieniu zjawisk nadnaturalnych wpływa na akceptację wyjaśnień paranormalnych wśród studentów (jako wskaźniki użyto odpowiedzi na 10 autorskich winietek oraz skale Spirytualizmu z Testu Tobacyka (2004), a także zbadanie roli myślenia magicznego (skale magicznego znaczenia oraz magicznych czynności), doświadczeń paranormalnych i tradycyjnej religijności jako korelatów oraz potencjalnych moderatorów tych postaw. Argumentacja była przedstawiona w formie krótkie tekstu, a badanie zostało przeprowadzone drogą ankiety online. Problem badawczy wynikał z pytania o stabilność przekonań paranormalnych i ich podatność na krótkie jednorazowe oddziaływania perswazyjne u młodych dorosłych, studiujących osób. W badaniu wzięło udział 122 polskich studentów (61 w grupie „za”, 61 w grupie „przeciw”) w wieku 18–26 lat (M = 22,35; SD = 1,64). Zastosowano manipulację eksperymentalną w postaci tekstu argumentacyjnego (wspierającego kontra sceptycznego). Do pomiaru zmiennych wykorzystano: autorską skalę 10 scenariuszy (ocena prawdopodobieństwa wyjaśnienia paranormalnego), skalę wierzeń spirytualistycznych (Tobacyk, 2004), skalę myślenia magicznego (magiczne czynności i magiczne znaki; Matusiewicz), skalę doświadczeń paranormalnych (SSE) oraz skalę tradycyjnej religijności (Tobacyk, 2004). Analizy obejmowały testy t dla prób niezależnych, korelacje Pearsona, hierarchiczną regresję liniową oraz eksploracyjną analizę czynnikową. Manipulacja tekstowa nie wpłynęła istotnie na ocenę scenariuszy (d Cohena = 0,05) ani na poziom spirytualizmu (d = 0,27). Stwierdzono natomiast silne dodatnie korelacje między myśleniem magicznym, spirytualizmem, doświadczeniami paranormalnymi a oceną scenariuszy. Hierarchiczna regresja wykazała, że spirytualizm i doświadczenia paranormalne łącznie wyjaśniają 43,7% wariancji ocen scenariuszy. Analiza czynnikowa potwierdziła istnienie jednego wspólnego czynnika obejmującego zmienne paranormalno-magiczne (ładunki 0,68–0,85), przy słabszym ładunku religijności (0,45). Wyniki wskazują, że wiara w zjawiska paranormalne u studentów ma charakter stabilnej dyspozycji poznawczej, silnie powiązanej z myśleniem magicznym i osobistymi doświadczeniami, a jednocześnie mało podatnej na krótką argumentację tekstową. Potwierdzono wysoką wartość psychometryczną autorskiej skali scenariuszy. Ograniczeniem badania pozostaje homogeniczność próby (ponad 42% studentów psychologii) oraz jednorazowy charakter manipulacji.

The aim of the study was to check whether a short exposure to arguments supporting or denying the existence of supernatural phenomena affects the acceptance of paranormal explanations among students (responses to 10 original vignettes and the Spiritualism scales from the Tobacyk Test (2004) were used as indicators), as well as to examine the role of magical thinking (scales of magical meaning and magical activities), paranormal experiences and traditional religiosity as correlates and potential moderators of these attitudes. The arguments were presented in the form of a short text, and the study was conducted via an online survey. The research problem resulted from the question about the stability of paranormal beliefs and their susceptibility to short, one-time persuasive influences in young adult students. The study involved 122 Polish students (61 in the for group, 61 in the against group) aged 18–26 years (M = 22.35; SD = 1.64). An experimental manipulation was used in the form of an argumentative text (supportive versus skeptical). The following variables were used to measure the variables: an original scale of 10 scenarios (assessing the likelihood of a paranormal explanation), a spiritualist beliefs scale (Tobacyk, 2004), a magical thinking scale (magical activities and magical signs; Matusiewicz), a paranormal experiences scale (SSE), and a traditional religiosity scale (Tobacyk, 2004). Analyses included t-tests for independent samples, Pearson correlations, hierarchical linear regression, and exploratory factor analysis. Text manipulation did not significantly affect the scenario ratings (Cohen's d = 0.05) or the level of spiritualism (d = 0.27). However, strong positive correlations were found between magical thinking, spiritualism, paranormal experiences, and the scenario ratings. Hierarchical regression showed that spiritualism and paranormal experiences together explain 43.7% of the variance in scenario ratings. Factor analysis confirmed the existence of one common factor encompassing the variables paranormal-magical (loadings 0.68–0.85), with a weaker loading for religiosity (0.45). The results indicate that belief in paranormal phenomena among students is a stable cognitive disposition, strongly associated with magical thinking and personal experiences, and at the same time, not very susceptible to short textual argumentation. The high psychometric value of the original scenario scale was confirmed. The study's limitations remain the homogeneity of the sample (over 42% of psychology students) and the one-time nature of the manipulation.