Rozwój wnioskowania społecznego u dzieci. Rozumienie ironii werbalnej a teoria umysłu.

Badania zawarte w projekcie dotyczą rozumienia wypowiedzi ironicznych przez polskojęzyczne dzieci w wieku czterech, pięciu i sześciu lat. Ich celem była próba odpowiedzi na pytania o to, czy już dzieci czteroletnie potrafią poprawnie odczytać znaczenie prostej wypowiedzi ironicznej, czy występuje zależność między tą umiejętnością a poziomem rozwoju teorii umysłu, jak rozumienie ironii zmienia się z wiekiem oraz o to, czy wybrane cechy wypowiedzi ironicznych mogą ułatwić ich zrozumienie. Dzieci badane były Zadaniem Rozumienia Ironii (Banasik, Bokus, 2012) oraz Testem Refleksji nad Myśleniem (Białecka-Pikul, 2012).Wyniki pokazują, że już dzieci czteroletnie potrafią odczytać zamierzone znaczenie wypowiedzi ironicznej, i że nie ma różnicy w poprawności odpowiedzi w Zadaniu Rozumienia Ironii między nimi a dziećmi pięcioletnimi. Dzieci sześcioletnie natomiast radzą sobie istotnie lepiej niż dzieci czteroletnie, ale nie została wykazana różnica między dziećmi cztero- a pięcioletnimi. Potwierdzona została hipoteza o współwystępowaniu umiejętności rozumienia wypowiedzi ironicznych i poziomu rozwoju teorii umysłu, a po przeprowadzeniu analiz biorących pod uwagę poszczególne aspekty wiedzy o umyśle, okazało się, że rozumienie ironii koreluje istotnie tylko z wynikami zadania badającego rozumienie fałszywych przekonań pierwszego rzędu oraz z rozumienie nieoczekiwanej tożsamości.Porównania odpowiedzi dzieci na pytania dotyczące wypowiedzi ironicznej krytycznej i ironicznej, która nie zawiera krytyki pokazały, że dzieci czteroletnie lepiej radzą sobie z ironią, jeśli jest w niej zawarta krytyka, natomiast w grupach pięcio- i sześciolatków nie ma istotnych różnic w rozumieniu tych dwóch typów ironii. Również tylko w grupie dzieci czteroletnich wystąpiła różnica między rozumieniem wypowiedzi, które skierowane były przez osobę dorosłą do dziecka, a wypowiedzi, w których dziecko zwraca się do dziecka, Ten pierwszy typ ironicznych komentarzy okazał się łatwiejszy dla najmłodszych dzieci.W pracy zostały również pokazane wyniki dotyczące odpowiedzi dzieci na pytania otwarte w zadaniu rozumienia ironii. Na podstawie zebranych danych stworzona została klasyfikacja uzasadnień dla wypowiedzi ironicznych tworzonych przez dzieci.

The main topic of this research project was the comprehension of ironic utterances by Polish-speaking children aged four, five and six. It attempted to answer the questions on whether four-year-old children can correctly understand the real meaning behind a simple ironic statement, whether there is a relation between this ability and the level of development of the theory of mind, how does the irony comprehension change with age and whether selected features of ironic statements can facilitate children's understanding of them.Children were tested with Irony Comprehension Task (ICT, Banasik, Bokus, 2012) and Theory of Mind Task (TRM, Białecka-Pikul, 2012).The results indicate that children as early as when they are four-year-old grasp the meaning of ironic comment. Interestingly, four-year olds do not differ on the accuracy score in Irony Comprehension Task from five-year olds. However, six-year-olds do better on irony comprehension than four-year-olds, but there is no difference between six- and five-year-olds.The hypothesis about a relation between irony comprehension and the level of development of the mind theory was confirmed. When various aspects of the knowledge about the mind were analyzed separately, it was shown that irony comprehension only correlates with the results on the first order false belief task and with the understanding of unexpected identity task.Comparisons of children's responses to ironic criticism and to irony that is not aimed to criticize demonstrated that four-year-olds are better at comprehension of ironic statements when it includes criticism, whereas there is no difference in correct comprehension between critical and non-critical ironic statements in five- and six-year olds.Also, only in the youngest group there was a difference between the meaning of the statements addressed by the adult to a child and the statements in which the child was speaking to another child – the former was easier for four-year olds. The results of children's responses to open-ended questions in ICT were also presented in the dissertation. Based on the collected data, the classification of justifications for using ironic statements given by children was prepared.