Uwarunkowania prawne cenzury filmowej w Stanach Zjednoczonych

Głównym celem pracy było wskazanie analogii pomiędzy sytuacją twórców filmowych działających w okresie obowiązywania Kodeksu Haysa, a filmowcami tworzącymi obecnie, w reżimie kategoryzacji i ocen filmów zgodną z systemem Motion Pictures Association of America (MPAA). Relacja ta ma zwrócić uwagę na problem współczesnej cenzury filmowej w Stanach Zjednoczonych, która, choć zabroniona przez Konstytucję Stanów Zjednoczonych i szerokie orzecznictwo w tym temacie, jest realizowana poprzez pozaprawne uregulowania soft law. Rozważania przedstawione w niniejszej pracy mają subiektywny charakter i wynikają z merytorycznych wniosków autora, opartych na obserwacji rynku oraz badaniu typu desk research. Takie podejście jest uzasadnione brakiem specjalistycznej literatury, która mogłaby dostarczyć odpowiedniego instrumentarium do interpretacji faktów omówionych w poszczególnych rozdziałach rozprawy.

Praca została podzielona na trzy segmenty. Pierwszy z nich prezentuje historyczny rozwój cenzury filmowej w Stanach Zjednoczonych, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki Kodeksu Haysa i jego konsekwencji dla ekspresji artystycznej filmowców działających w pierwszej połowie XX wieku. Drugi segment zawiera natomiast opis i analizę współczesnego systemu oceny i kategoryzacji filmów w Stanach Zjednoczonych, dokonywanych przez MPAA. Przedstawienie tych dwóch systemów pozwala autorowi na objęcie stanowiska, zgodnie z którym uznaniowość przyznawania ocen we współczesnym systemie kategoryzacji filmów stanowi „miękkie prawo”, które deformuje i przeinacza sens prawa powszechnie obowiązującego i w efekcie ogranicza swobodę artystyczną twórców filmowych zagwarantowaną przez Konstytucję Stanów Zjednoczonych. Wskazaniu podobieństw pomiędzy analizowanymi systemami ocen oraz odniesieniu ich do instytucji „miękkiego prawa” służy trzeci segment niniejszej pracy.

The primary purpose of this thesis was to identify analogies between the situation of filmmakers operating during the Hays Code period and filmmakers creating at present, under a regime of film categorization and ratings consistent with the Motion Pictures Association of America (MPAA) system. This comparison is intended to highlight the issue of contemporary film censorship in the United States, which, although prohibited by the U.S. Constitution and extensive legal jurisprudence on the subject, is implemented through extra-legal soft law regulations. The considerations presented in this dissertation are subjective in nature and stem from the author's substantive conclusions, based on market observation and desk research. Such an approach is justified by the lack of specialized literature that could provide adequate instrumentation for interpreting the facts discussed in the individual chapters of the dissertation. The thesis is divided into three sections. The first presents the historical development of film censorship in the United States, with particular emphasis on the issue of the Hays Code and its consequences for the artistic expression of filmmakers active in the first half of the 20th century. Whereas the second section contains a description and analysis of the contemporary system of rating and categorization of films in the United States implemented by the MPAA. Presenting these two systems enables the author to argue that the discretionary nature of film ratings in the contemporary classification system constitutes a form of soft law that distorts and undermines the meaning of common law and, as a result, restricts the artistic freedom of filmmakers guaranteed by the U.S. Constitution. The third section of this thesis is intended to indentify the similarities between the analyzed rating systems and relate them to the concept of soft law.