The policy of the European Union to counter disinformation: responses to Russian campaigns 2012-2024

W niniejszej pracy poddano krytycznej analizie reakcje Unii Europejskiej na rosyjskie kampanie dezinformacyjne w latach 2012–2024. Zbadano, w jaki sposób dezinformacja ewoluowała od strategicznych narzędzi komunikacyjnych do złożonych, wielokanałowych operacji wywierania wpływu, szczególnie podczas kluczowych wydarzeń geopolitycznych, takich jak aneksja Krymu i pełna inwazja na Ukrainę w 2022 r. W badaniu przeanalizowano reakcje instytucjonalne i regulacyjne, w tym plan działania przeciwko dezinformacji z 2018 r., system szybkiego ostrzegania (2019 r.), kodeks postępowania w sprawie dezinformacji oraz ustawę o usługach cyfrowych (DSA). Oceniono skuteczność, ograniczenia i zdolność dostosowania się tych inicjatyw do zmieniającego się krajobrazu zagrożeń. Dzięki kompleksowemu przeglądowi literatury i ocenie instrumentów UE w pracy podkreślono zarówno mocne, jak i słabe strony obecnego podejścia. Do głównych mocnych stron należą skoordynowane działania UE w zakresie komunikacji strategicznej, mechanizmy odpowiedzialności platform w ramach DSA oraz sankcje wobec rosyjskich mediów państwowych. Analiza ujawnia jednak również istotne ograniczenia, takie jak fragmentacja prawna, zależność od dobrowolnej współpracy platform oraz ograniczone kompetencje UE w zakresie regulowania nielegalnych treści ze względu na suwerenność państw członkowskich i gwarancje wolności słowa. W podsumowaniu pracy przedstawiono zalecenia dotyczące ulepszeń. Obejmują one wzmocnienie mechanizmów komunikacji kryzysowej, poszerzenie wiedzy na temat mediów i informacji, wspieranie zaangażowania obywateli i przejrzystości oraz zaostrzenie środków egzekwowania przepisów w odniesieniu do bardzo dużych platform internetowych. Ostatecznie badanie podkreśla, że zwalczanie dezinformacji jest nie tylko kwestią bezpieczeństwa, ale także ma zasadnicze znaczenie dla ochrony wartości demokratycznych i zaufania publicznego do UE.

This thesis critically examines the European Union’s policy responses to Russian disinformation campaigns from 2012 to 2024. It explores how disinformation has evolved from strategic communication tools to complex, multi-channel influence operations, particularly during key geopolitical events such as the annexation of Crimea and the full-scale invasion of Ukraine in 2022. The study analyses institutional and regulatory responses, including the 2018 Action Plan against Disinformation, the Rapid Alert System (2019), the Code of Practice on Disinformation, and the Digital Services Act (DSA). These initiatives’ effectiveness, limitations, and adaptability to changing threat landscapes are assessed. Through a comprehensive literature review and evaluation of EU instruments, the thesis highlights both strengths and weaknesses in the current approach. Key strengths include the EU’s coordinated strategic communication efforts, platform accountability mechanisms under the DSA, and sanctions targeting Russian state media. However, the analysis also reveals significant limitations such as legal fragmentation, dependence on voluntary platform cooperation, and the EU's restricted competence in regulating illegal content due to Member State sovereignty and freedom of expression guarantees. The thesis concludes by offering recommendations for improvement. These include strengthening crisis communication mechanisms, expanding media and information literacy, fostering citizen engagement and transparency, and tightening enforcement measures on Very Large Online Platforms. Ultimately, the study underscores that combating disinformation is not only a matter of security but also essential for protecting democratic values and public trust in the EU.