Współzależność między handlem międzynarodowym a ochroną środowiska na przykładzie aktywności Światowej Organizacji Handlu

Problematyka postępujących zmian środowiskowych czy klimatycznych w ostatnich latach znacznie nabrała na znaczeniu. Działalność ludzka, która spowodowała rozwój przemysłu i rolnictwa oraz zwiększenie prowadzonej wymiany handlowej, ma znaczny wpływ na potęgowanie tych zachodzących zmian. Dlatego ważne jest kierowanie uwagi społeczności międzynarodowej na tę kwestię. W pracy przedstawiono jak kształtują się wzajemne zależności między handlem międzynarodowym a działaniami mającymi na celu ochronę środowiska. Skupiono się na obszarze ogólnych zmian środowiskowych, jak również bardziej szczegółowo zajęto się tematem zmian klimatycznych oraz następstwami nadmiernej emisji dwutlenku węgla (oraz pozostałych gazów cieplarnianych) do atmosfery. Przeanalizowano jak historycznie wyglądały te powiązania, od momentu kiedy istniał jeszcze GATT, do obecnych czasów funkcjonowania WTO, poprzez analizę odpowiednich artykułów we wprowadzanych kolejno dokumentach. Przedstawiono instytucję WTO, jaką jest Committee on Trade and Environment, która stanowi istotne miejsce dyskusji na wspólne tematy handlu i środowiska. Ważną część pracy stanowi analiza poszczególnych sporów handlowych, jakie miały miejsce za czasów działania organizacji, a ich rozstrzygnięcia miały wpływ na ustalanie zasad, wpływających na funkcjonowanie handlu światowego, a jednocześnie umożliwiających realizację celów ochrony środowiska. W kwestiach klimatycznych pokazano jak wygląda aktywność Światowej Organizacji Handlu na corocznych spotkaniach COP, w ramach których jest organizatorem niektórych paneli dyskusyjnych i jakie wskazówki przekazuje, aby wpływać na ograniczenie zmian klimatu. Wskazano również jakie środki związane z klimatem wprowadzają państwa na mocy przepisów WTO. Analizie poddanych zostało kilka przykładów regionalnych umów handlowych, aby zobrazować, że państwa zawierając ze sobą umowy handlowe, mają również na względzie kwestie klimatyczne. Aby przedstawić zagadnienie nadmiernej emisji dwutlenku węgla do atmosfery, przedstawiono dane odnośnie największych krajów – emiterów tego gazu, jak również pokazano, które działania gospodarcze są odpowiedzialne za największą emisję. Wskazano również jakie zalecenia ma WTO w celu zmniejszania emisyjności procesów. Na końcu przedstawiono zagadnienie zielonej ekonomii, czyli transformacji krajowych gospodarek w bardziej przyjazne środowisku, mniej emisyjne i zasobooszczędne.

The issue of progressive environmental or climate change has, in recent years, grown significantly in importance. Human activity, which has resulted in the development of manufacturing and agriculture, as well as, an increase in the trade carried out, has had a significant impact on intensifying these ongoing changes. Therefore, it is important to direct the attention of the international community to this issue. The paper shows the interdependence between international trade and efforts to protect the environment. It focuses on the area of general environmental change, as well as, more on the topic of climate change and the consequences of over-emission of carbon dioxide (and other greenhouse gases) into the atmosphere. It is analysed how these linkages have historically played out, from when the GATT still existed, to the present days of the WTO, by analyzing the relevant articles in the successively introduced documents. The Committee on Trade and Environment (one of the WTO institutions) was presented - which is an important forum for discussion on common trade and environment topics. An important part of the work is an analysis of the various trade disputes that took place during the time of the organization's operation. Their settlements had an impact on the establishment of the rules, influencing the operation of world trade, while at the same time making it possible to achieve environmental goals. On climate issues, it is shown what the activity of the World Trade Organization looks like at the annual meetings of the COP (it has a role of organizing some of the discussion panels) and what guidance WTO provides to influence the reduction of climate change. It is also indicated what climate-related measures are being introduced by countries under WTO rules. Several examples of Regional Trade Agreements were analysed, to illustrate, that countries also have climate issues in mind when entering into trade agreements with each other. To present the issue of excessive carbon dioxide emissions into the atmosphere, the data regarding the largest countries - emitters of this gas was presented, as well as showing which economic activities are responsible for the largest emissions. It is also indicated what recommendations the WTO has for decarbonizing processes. Finally, the topic of green economy (meaning transformation of national economies into more environmentally friendly, less carbon- and resource-efficient) has been illustrated.