Kim jest Erik, czyli jak media kreują postać Upiora? Analiza zagadnienia na przykładzie powieści Gastona Leroux „Upiór Opery” i jej adaptacji filmowej „Upiór w operze” w reżyserii Joela Schumachera

Praca poświęcona jest analizie i interpretacji sposobu, w jaki kreowana jest postać Upiora w powieści Gastona Leroux „Upiór Opery” oraz jej filmowej adaptacji „Upiór w operze” w reżyserii Joela Schumachera. Celem pracy jest ukazanie, jak media wpływają na interpretację i odbiór tej samej postaci w różnych dziełach oraz jak zmieniał się sposób przedstawiania postaci potwornej w kulturze popularnej na przestrzeni ostatnich stu lat. W części teoretycznej przybliżony został kontekst powstania powieści Leroux i jej recepcji. Zwrócono również uwagę na miejsce Upiora w tradycji powieści grozy, a także na powody marginalizacji tej postaci. Omówiono także adaptację filmową jako proces reinterpretacji utworu literackiego, w której dochodzi do zmian wynikających z potrzeb innych mediów, specyfiki kulturowej oraz potrzeb współczesnego odbiorcy. Główna część pracy jest porównaniem kreacji Erika w powieści i filmie. Analiza ta uwzględnia fizyczne, jak i psychiczne aspekty postaci. Tekst pokazuje, że media nie tylko adaptują tekst literacki, ale także przekształcają jego znaczenie nadane przez autora. Omówiono również wpływ współczesnych mediów (na przykład fanowskich reinterpretacji) na zmianę wyglądu Upiora. Zauważono, że współczesna kultura coraz częściej ukazuje postaci wykluczone bardziej empatycznie i w sposób zniuansowany. Praca pokazuje, że adaptacje nie tylko utrzymują przy życiu klasyczne dzieła, które dawno mogły zostać zapomniane, ale też redefiniują ich bohaterów zgodnie z aktualnymi wartościami i potrzebami kulturowymi.

The paper is dedicated to the analysis and interpretation of the way the character of the Phantom is portrayed in Gaston Leroux's novel „The Phantom of the Opera” and its film adaptation „The Phantom of the Opera” directed by Joel Schumacher. The aim of the paper is to show how the media influence the interpretation and reception of the same character in different works, and how the portrayal of the monstrous figure in popular culture has evolved over the last hundred years. In the theoretical part, the historical context of in which Leroux's novel was created and received. It also discusses the Phantom's place within the tradition of the Gothic novel and explores the reasons for the marginalization of this character. Additionally, the film adaptation is examines as a process of reinterpretation of the literary work, involving changes driven by the demands of diffrent media, cultural specificity and the expectations of modern audiences. The main part of the paper compares the portrayal of Erik in the novel and in the film. The analysis considers both the physical and psychological aspects of the character. The text shows that media not only adapt literary texts but also transform the meaning originally intended by the author. The paper also addresses the influence of contemporary media (for example fan reinterpretations) on the changing appearance of the Phantom. It is observed that modern culture increasingly portrays excluded characters more empathetically and in a nuanced way. The paper shows that adaptations not only keep classic works alive that might otherwise be forgotten but also redefine their characters in accordance with current cultural values and needs.