Męsko-męska więź w okresie późnej adolescencji. Uwarunkowania tworzenia relacji przyjacielskich

W ostatnich latach coraz częściej dostrzega się kulturowy niepokój dotyczący sytuacji psychospołecznej młodych mężczyzn. Jednocześnie, mimo licznych badań wskazujących na niezastąpiony wpływ przyjaźni na dobrostan człowieka – szczególnie w tym trudnym czasie, jakim jest adolescencja, literatura przedmiotu wciąż stereotypowo przedstawia dorastających chłopców, jako mniej emocjonalnych i niezainteresowanych rozwojem bliskich relacji, które wykraczają poza związki romantyczne. W związku z niedostatecznym opracowaniem owego zagadnienia w dotychczasowych badaniach, celem niniejszej pracy była próba przybliżenia tego, w jaki sposób mężczyźni w okresie późnej adolescencji tworzą i doświadczają głębokich przyjaźni z innymi mężczyznami, na tle społecznych i kulturowych norm ograniczających tą bliskość. Za dodatkowy cel pedagogiczny służyła próba odpowiedzenia na pytanie co można zrobić, aby ich w tym wspierać. W badaniach własnych zastosowano podejście jakościowe, wykorzystując częściowo ustrukturalizowane wywiady z dziesięcioma heteroseksualnymi, mężczyznami w wieku od 21 do 23 lata, którzy nie zakończyli etapu edukacji formalnej i są w bliskiej relacji przyjacielskiej z innym mężczyzną. Analiza wypowiedzi uczestników pozwoliła na wskazanie, że choć granice jakie stawiają utrwalone normy kulturowe i stereotypy męskości w rozwoju głębszych więzi między mężczyznami, są możliwe do przekroczenia, wymagają większych kompetencji społecznych i silnego poczucia “ja”, dających gotowość do kwestionowania utrwalonych wzorców. Podkreślono w tym również znaczenie alternatywnych wzorców męskości, jako umożliwiających budowanie głębszych, autentycznych więzi oraz przestrzeni wolnej od społecznej presji.Przyjaźnie w doświadczeniach uczestników, oparte na autentyczności, zaufaniu, wsparciu i poczuciu bezpieczeństwa, pełnią istotną rolę w kształtowaniu ich tożsamości, dobrostanu psychicznego, a także dają siłę i emocjonalną odporność pozwalającą żyć w zgodzie ze sobą. Analiza pokazuje także, że wielu z młodych mężczyzn, pomimo świadomego oporu wobec norm płciowych, nadal pozostaje w wewnętrznym konflikcie przy ich przekraczaniu. Ponieważ kluczowe okazują się wczesne doświadczenia rodzinne i środowiskowe, konieczne wydaje się podjęcie kroków wychowawczych i edukacyjnych, rozwijających zdolności relacyjne chłopców.

In recent years, there has been a growing cultural concern about the psychosocial situation of young men. At the same time, despite numerous studies highlighting the indispensable impact of friendship on human well-being – especially during the challenging period of adolescence – the existing literature continues to portray adolescent boys stereotypically as less emotional and uninterested in developing close relationships outside of romantic contexts. Given the insufficient exploration of this issue in previous research, the aim of this study was to examine how men in late adolescence create and experience deep friendships with other men, in the context of social and cultural norms that limit such closeness. An additional pedagogical objective was to explore what can be done to support them in this process. The study employed a qualitative approach, using semi-structured interviews with ten heterosexual men aged 21 to 23, who were still pursuing formal education and who reported being in a close friendship with another man. Analysis of the participants’ accounts revealed that, although the boundaries imposed by entrenched cultural norms and masculinity stereotypes on the development of deeper male bonds can be overcome, doing so requires advanced social competencies and a strong sense of self, enabling young men to challenge conventional patterns. The findings also emphasized the importance of alternative models of masculinity, which allow for the building of deeper, more authentic connections and the creation of spaces free from social pressure. Friendships described by the participants – based on authenticity, trust, support, and a sense of safety – play a crucial role in shaping their identity and psychological well-being, while also providing strength and emotional resilience that enable them to live in alignment with their true selves. The analysis further shows that, although many young men consciously resist gender norms, they often remain in internal conflict when attempting to transcend them. Since early family and environmental experiences appear to be key, it seems essential to implement educational and developmental measures aimed at fostering boys’ relational abilities.