Edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna w koncepcjach Marii Montessori (1870- 1952) i Célestina Freineta (1896-1966)

W niniejszej pracy magisterskiej skoncentrowałam się na porównaniu koncepcji pedagogicznych Marii Montessori i Célestina Freineta - twórców nowatorskich systemów adresowanych do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Skupiłam się na analizie filozoficznych, psychologicznych i organizacyjnych fundamentów obu podejść, ze szczególnym uwzględnieniem takich wartości jak podmiotowe traktowanie dziecka, poszanowanie jego autonomii oraz rola środowiska sprzyjającego jego rozwojowi. Struktura mojej pracy obejmuje pięć rozdziałów: począwszy od przedstawienia kontekstu społeczno-kulturowego i naukowego przełomu XIX i XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem przemian w pedagogice i psychologii przez omówienie biografii i poglądów Montessori i Freineta, aż po porównanie ich metod i refleksję nad ich znaczeniem we współczesnej edukacji. W pracy zawarłam również analizę możliwości zastosowania omawianych koncepcji w pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz wykorzystania nowoczesnych technologii w procesie kształcenia. Celem mojej pracy było ukazanie aktualności i wartości koncepcji Montessori i Freineta w kontekście współczesnych wyzwań pedagogicznych, takich jak indywidualizacja nauczania, edukacja włączająca, rozwój kompetencji społecznych czy dostosowanie się do zróżnicowanych potrzeb dzieci. Przeprowadzona analiza pokazała, że mimo upływu czasu idee obu omawianych postaci pozostają inspirujące i warte wykorzystania we współczesnej edukacji.

In this thesis, I focused on comparing the pedagogical concepts of Maria Montessori and Célestin Freinet - creators of innovative systems aimed at preschool and early school-aged children. I focused on analyzing the philosophical, psychological and organizational foundations of both approaches, with a particular focus on such values as the subjective treatment of the child, respect for the child's autonomy and the role of an environment conducive to the child's development. The structure of my work includes five chapters: beginning with a presentation of the socio-cultural and scientific context of the turn of the 20th century, with particular emphasis on changes in pedagogy and psychology through a discussion of the biographies and views of Montessori and Freinet, to a comparison of their methods and a reflection on their relevance in modern education. I also included an analysis of the applicability of the concepts discussed in working with children with special educational needs and the use of modern technology in the educational process. The purpose of my work was to show the relevance and value of the concepts of Montessori and Freinet in the context of contemporary pedagogical challenges, such as individualization of teaching, inclusive education, development of social competence or adaptation to the diverse needs of children. The analysis showed that despite the passage of time, the ideas of the two figures in question remain inspiring and worth using in contemporary education.