Rola kompleksu adaptorowego AP2 w endocytozie zależnej od klatryny

Endocytoza zależna od klatryny jest jednym z podstawowych procesów zachodzących w komórkach eukariotycznych, odpowiadającym za pobieranie cząsteczek ze środowiska zewnętrznego, regulację składu błony komórkowej oraz utrzymanie homeostazy komórko-wej. Prawidłowy przebieg tego procesu ma kluczowe znaczenie dla przekazywania sygna-łów komórkowych, transportu białek i lipidów oraz funkcjonowania wielu tkanek i narzą-dów. W niniejszej pracy przedstawiono proces endocytozy zależnej od klatryny (CME, ang. clathrin mediated endocytosis) oraz uczestniczące w nim kompleksy adaptorowe AP1-AP5: ich budowę, lokalizację komórkową, funkcje oraz związane z nimi zaburzenia i choroby. Najwięcej uwagi poświęcono kompleksowi AP2, ponieważ pełni on centralną rolę w inicja-cji i przebiegu CME, odpowiadając za rozpoznawanie ładunku, rekrutację białek płaszcza klatrynowego oraz koordynację kolejnych etapów formowania pęcherzyka endocytarnego. Omówiono zmiany konformacyjne kompleksu AP2 oraz ich znaczenie dla inicjacji i przebie-gu CME. Opisano również wpływ fosforylacji jednej z podjednostek AP2 na zmiany konfor-macyjne oraz regulację pozytywną i negatywną całego kompleksu AP2 przez kinazy i białka NECAP.

This work presents an overall characterization of the endocytosis process, including its various forms, stages, and biological significance. Particular emphasis is placed on clathrin-mediated endocytosis (CME) and the adaptor protein complexes AP1–AP5 that participate in this pathway. Their structure, subcellular localization, function, as well as the disorders and diseases associated with them are addressed. The main attention is devoted to the AP2 complex, which is indispensable in CME. The conformational changes of this complex and their importance in the initiation and progression of clathrin-mediated endocytosis are analysed in detail. The influence of phosphorylation of one of the AP2 subunits on these conformational changes and the positive and negative regulation of the entire AP2 complex by kinases and NECAP proteins is discussed. The study also emphasizes the importance of AP2 in the proper functioning of the nervous system, as well as the associations between structural disruptions of the complex and neurodegenerative diseases, highlighting the therapeutic potential arising from the regulation of its subunit expression