Europeizacja dyskursu w dziedzinie polityki bezpieczeństwa i obrony Belgii i Holandii w latach 2014-2025

Niniejsza praca podejmuje problematykę europeizacji dyskursu w dziedzinie polityki bezpieczeństwa i obrony w Belgii i Holandii w latach 2014-2025. Dla przeprowadzenia analizy wykorzystano narzędzia dyskursywnego instytucjonalizmu (w szczególności podejście proponowane przez Vivien A. Schmidt) oraz interpretatywnego śledzenia procesu, jak i również ramy konceptualne definiujące charakterystykę procesu europeizacji – szczególnie w jej rozumieniu dyskursywnym, biorącym pod uwagę konstruowanie oraz przenikanie sposobów postrzegania rzeczywistości politycznej, socjalizację, powstawanie nowych tożsamości oraz zmiany ideowe. Przyjmując za kluczowy punkt odniesienia ewolucję Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (w tym nade wszystko Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony), praca przygląda się przenikaniu narracji, sposobów legitymizacji oraz naczelnych motywów i idei (politycznych, programowych i filozoficznych) między Unią Europejską a państwami członkowskimi. Jednocześnie, pod uwagę wzięto szerszy kontekst strategiczny oraz przemiany w ramach otoczenia bezpieczeństwa Unii Europejskiej i jej państw członkowskich, jak i również kluczowych trendów politycznych na poziomie narodowym, charakterystyki kultury strategicznej analizowanych państw, ich nastawienia do integracji europejskiej (zwłaszcza w obszarze bezpieczeństwa i obronności, zwłaszcza pod kątem przynależności do grup europeistów i atlantystów) oraz tło historyczne i społeczne, decydujące o kierunkach polityki w Belgii i Holandii oraz determinujące możliwość wystąpienia procesu europeizacji dyskursu. Badanie wykazało, że w rozpatrywanych ramach czasowych zarówno w Belgii, jak i Holandii dokonał się proces europeizacji dyskursu w ramach polityki bezpieczeństwa i obrony, jednakże był on silniejszy w Belgii, gdzie nastąpiła zmiana tożsamościowa (widoczna chociażby w ramach przyjęcia unijnych założeń strategicznych na poziomie idei filozoficznych, kierujących dyskursem państwa oraz oddziałując na kluczowe decyzje polityczne). Jednocześnie, choć europeizacja dyskursu w Holandii nie była tak silna, państwo to wykazywało się dalej idącą inicjatywą w zakresie kształtowania narracji na poziomie unijnym, skutecznie działając m.in. w kontekście popularyzacji idei otwartej strategicznej autonomii, która na stałe wpisała się do dyskursu europejskich przywódców. Pomimo zauważalnych przemian na poziomie dyskursów badanych państw podkreśla się jednak, że część z nich – choć tożsama ze zmianami dyskursu instytucji unijnych – nie może być przypisana jedynie procesowi europeizacji, ale także szerszym zmianom w przestrzeni międzynarodowej (takim jak rozszerzanie definicji bezpieczeństwa czy konieczność dostosowywania polityki zagranicznej oraz bezpieczeństwa i obrony do licznych kryzysów w sąsiedztwie Unii Europejskiej); sam dyskurs jednocześnie nie jest w stanie w każdym z przypadków w pełni oddać europeizacji polityk danego państwa, chociaż stanowi istotny element zmiany strategii działania i przyjmowania przez krajowych decydentów nowych rozwiązań, bądź też zwiększania ich zaangażowania w projekty unijne.

This thesis examines the Europeanisation of discourse in the field of security and defence policy in Belgium and the Netherlands between 2014 and 2025. The analysis utilises tools of discursive institutionalism (in particular, the approach proposed by Vivien A. Schmidt) and interpretive process tracing, as well as conceptual frameworks defining the characteristics of the Europeanization process - particularly in its discursive understanding, which takes into account the construction and interpenetration of political reality, socialisation, the emergence of new identities and ideological changes. Taking the evolution of the Common Foreign and Security Policy (including, above all, the Common Security and Defence Policy) as a key point of reference, the thesis examines the diffusion of narratives, modes of legitimisation, and guiding themes and ideas (political, programmatic, and philosophical) between the European Union and its member states. At the same time, the broader strategic context and changes within the security environment of the European Union and its member states were taken into account, as well as crucial political trends at the national level, the characteristics of the strategic culture of the analysed countries, their attitudes towards European integration (especially in the area of security and defence, including in terms of affiliation with the Europeanists and Atlantists groups), and the historical and social background, which determine the directions of policy in Belgium and the Netherlands and the possibility of the Europeanisation of discourse. The study showed that within the timeframe considered, both Belgium and the Netherlands experienced a process of Europeanisation of the discourse within security and defence policy. However, this process was stronger in Belgium, where an identity shift occurred (visible, for example, in the adoption of European Union’s strategic objectives at the level of philosophical ideas, guiding the state's discourse and influencing major political decisions). At the same time, although the Europeanisation of discourse in the Netherlands was not as strong, the country demonstrated more initiative in shaping the narrative at the European level, acting effectively, among other things, in the context of the popularisation of the idea of open strategic autonomy, which has become a permanent part of the discourse of European leaders. Despite noticeable changes at the level of discourses of the countries studied, it is emphasised that some of them - although identical to changes in the discourse of EU institutions - cannot be attributed solely to the Europeanisation process, but also to broader changes in the international space (such as the expansion of the definition of security or the need to adapt foreign, security, and defence policies to numerous crises in the European Union's neighbourhood); at the same time, the discourse itself is not able to fully reflect the Europeanisation of a given country's policies in every case, although it is an important element in changing the strategy and adopting new solutions by national decision-makers, or increasing their involvement in European projects.