Stosunki polsko-rosyjskie po II wojnie światowej

Problem badawczy niniejszej pracy koncentruje się na analizie mechanizmów i narzędzi, za pomocą których ZSRR oddziaływał na polską politykę w okresie zimnej wojny, a także na ocenie długofalowych konsekwencji tego wpływu dla współczesnych stosunków dwustronnych. Kluczowym wyzwaniem badawczym jest zrozumienie, w jaki sposób historyczne zależności, zmieniające się realia geopolityczne oraz współczesne działania Rosji kształtują relacje polsko-rosyjskie. Na tej podstawie sformułowana została hipoteza, że polityczna, gospodarcza i militarna zależność od ZSRR determinowała przebieg polskiej polityki wewnętrznej i zagranicznej w latach 1945–1989, pozostawiając trwałe dziedzictwo, które do dziś definiuje napięty i konfrontacyjny charakter stosunków polsko-rosyjskich.

Praca skupia się na analizie stosunków polsko-radzieckich po II wojnie światowej. Opisuje okoliczności ich powstania, ewolucję na przestrzeni lat, ich znaczenie polityczne, gospodarcze, militarne i społeczno-kulturowe, a także czynniki wpływające na ich charakter aż do przemian ustrojowych w Polsce. W części końcowej omówione zostały współczesne stosunki polsko-rosyjskie, obejmujące okres transformacji i poszukiwania partnerstwa, napięcia wynikające z integracji Polski z NATO i Unią Europejską oraz eskalację wrogości po agresji Rosji na Ukrainę.

Badanie oparte zostało na materiałach źródłowych zaczerpniętych z literatury naukowej, czasopism specjalistycznych, dokumentów oraz informacji dostępnych w Internecie. Podstawową metodą badawczą zastosowaną w pracy była analiza treści źródeł, która umożliwiła uchwycenie mechanizmów i uwarunkowań kształtujących stosunki polsko-radzieckie po II wojnie światowej aż do przemiany ustrojowej.

Na podstawie przeprowadzonych badań i analizy źródeł można stwierdzić, że stosunki polsko-radzieckie po II wojnie światowej charakteryzowały się silną zależnością Polski od ZSRR, co w znacznym stopniu ograniczało jej suwerenność i podporządkowywało interesy narodowe interesom radzieckim. Te doświadczenia historyczne nadal kształtują polską percepcję Rosji i pozostają kluczowym czynnikiem przewagi nieufności oraz konfrontacyjności we współczesnych stosunkach polsko-rosyjskich.

The research problem of the thesis concentrates on the analysis of the mechanisms and tools through which the USSR influenced Polish politics during the Cold War, as well as on the assessment of the long-term consequences of this influence for present-day bilateral relations. The key research challenge is to understand how historical dependencies, changing geopolitical realities, and contemporary actions of Russia shape Polish-Russian relations. Based on this, the hypothesis was formulated that political, economic, and military dependence on the USSR determined the course of Poland’s domestic and foreign policy between 1945 and 1989, leaving a lasting legacy that continues to define the tense and confrontational nature of Polish-Russian relations.
The thesis focuses on the analysis of Polish-Soviet relations after World War II. It describes the circumstances of their formation, their evolution over the years, their political, economic, military, and socio-cultural significance, as well as the factors influencing their character up until the systemic changes in Poland. The final part examines contemporary Polish-Russian relations, including the period of transformation and search for partnership, tensions arising from Poland’s integration into NATO and the European Union, and the escalation of hostility after Russia’s aggression against Ukraine. The study is based on source materials drawn from scientific literature, specialized journals, documents, and information available on the Internet. The primary research method applied was content analysis of sources, which made it possible to capture the mechanisms and conditions shaping Polish-Soviet relations after World War II up until the systemic transformation. Based on the conducted research and source analysis, it can be concluded that Polish-Soviet relations after World War II were characterized by Poland’s strong dependence on the USSR, which significantly limited its sovereignty and subordinated national interests to Soviet ones. These historical experiences continue to shape Poland’s perception of Russia and remain a key factor in the predominance of mistrust and confrontation in contemporary Polish-Russian relations.