Powództwo o ustalenie faktu na podstawie art. 189 k.p.c.

Przedmiotem niniejszej pracy jest analiza dopuszczalności wystąpienia z powództwem o ustalenie faktu na podstawie art. 189 k.p.c. Celem opracowania jest wykazanie, że mimo powszechnie przyjętego przez judykaturę i doktrynę zakazu ustalania faktów i okoliczności faktycznych w drodze powództwa o ustalenie, art. 189 k.p.c. może stanowić podstawę prawną dla sądowego ich dochodzenia. W niniejszej pracy poddano kompleksowemu omówieniu koncepcję ustalenia na podstawie art. 189 k.p.c. faktu prawotwórczego oraz odpowiedzialności za szkody mogące powstać w przyszłości. W pierwszej kolejności przedstawiono podstawowe zagadnienia dotyczące powództwa o ustalenie stosunku prawnego lub prawa, stanowiące fundament dla dalszych analiz. Rozdział drugi poświęcono zbadaniu instytucji ustalenia faktu prawotwórczego, przedstawiając jego rozumienie w doktrynie i orzecznictwie oraz ukazując szerokie zastosowanie tej koncepcji w różnych dziedzinach prawa. Rozdział trzeci koncentruje się na analizie problematyki ustalenia odpowiedzialności za szkodę przyszłą, a konkretnie ustalania faktu (zdarzenia) przyszłego, z którym ustawa wiąże obowiązek odszkodowawczy. Rozważania te pogłębiono również o przegląd stanowisk doktryny i orzecznictwa. Zarówno w drugim, jak i trzecim rozdziale zawarto ocenę oraz uwagi de lege ferenda, odnoszące się odpowiednio do zagadnień w nich wskazanych. Zakończenie poświęcono na podsumowanie przeprowadzonych analiz i sformułowanie wniosków w zakresie dopuszczalności powództwa o ustalenie faktu na podstawie art. 189 k.p.c.

The subject of this paper is an analysis of the admissibility of an action for establishing a fact on the basis of Article 189 of the Code of Civil Procedure. The aim of the study is to show that despite the prohibition of establishing facts and circumstances by means of an action for determination, which is generally accepted by the judicature and doctrine, Article 189 of the Code of Civil Procedure may constitute a legal basis for their judicial assertion. This paper comprehensively discusses the concept of establishing, on the basis of Article 189 of the Code of Civil Procedure, a law-making fact and liability for damages that may arise in the future. The first chapter presents the basic issues of an action for establishing a legal relation or a right, which constitute the foundation for further analyses. The second chapter is devoted to an examination of the institution of establishing a law-making fact, presenting its understanding in doctrine and jurisprudence and showing the wide application of this concept in various fields of law. The third chapter focuses on the analysis of the issue of establishing liability for future damage, specifically the establishment of a future fact (event) with which the law binds the obligation to compensate. These considerations are also deepened by a review of the positions of doctrine and case law. Both the second and the third chapters contain an assessment and de lege ferenda remarks relating respectively to the issues identified therein. The conclusion is devoted to a summary of the analyses carried out and to the formulation of conclusions regarding the admissibility of an action for establishing a fact on the basis of Article 189 of the Code of Civil Procedure.