Taxation of ultra-high net worth individuals (UHNWI)

Niniejsza praca magisterska analizuje opodatkowanie osób o bardzo wysokiej wartości majątku (UHNWI) oraz osób o wysokiej wartości majątku (HNWI) z perspektywy polskiego prawa podatkowego, w kontekście projektowanej Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych o międzynarodowej współpracy podatkowej oraz jej Trzeciego Protokołu. Praca rozpoczyna się od omówienia systemu opodatkowania osób fizycznych w Polsce, obejmującego podatki dochodowe, podatek od zysków kapitałowych, daninę solidarnościową, podatek od spadków i darowizn oraz podatek od czynności cywilnoprawnych. Następnie analizuje szczególne struktury wykorzystywane przez osoby zamożne do zarządzania majątkiem, ze szczególnym uwzględnieniem fundacji rodzinnej, wprowadzonej w 2023 r., która w krótkim czasie stała się jednym z najbardziej atrakcyjnych instrumentów optymalizacji podatkowej.

Warto zauważyć, że w zależności od struktury własnościowej oraz interpretacji właściwych przepisów fundacja rodzinna może w praktyce istotnie ograniczać ekspozycję zarówno na opodatkowanie podatku od wyjścia, jak i na przepisy CFC, chociaż skutek ten wynika ze szczególnej konstrukcji podatnika, a nie z generalnego ustawowego zwolnienia. Praca analizuje również mechanizmy przeciwdziałania unikaniu opodatkowania w prawie polskim, w tym ogólną klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR), przepisy o zagranicznych jednostkach kontrolowanych (CFC), exit tax oraz międzynarodowe systemy wymiany informacji podatkowych, takie jak CRS, FATCA i MDR.

Omówiona zostaje także rola podatków majątkowych w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz wyzwania związane z ich implementacją w polskich umowach podatkowych. W części de lege ferenda praca przedstawia argumenty za i przeciw wprowadzeniu globalnego minimalnego podatku od najzamożniejszych osób, wskazując na istotne przeszkody konstytucyjne, takie jak zasada zdolności płatniczej, proporcjonalność oraz pewność prawa, zakorzenione w art. 2, 32 i 84 Konstytucji RP, jak również na bariery praktyczne.

Praca prowadzi do wniosku, że polski ustawodawca podchodziłby do implementacji takiego podatku z dużą ostrożnością, preferując wąsko zaprojektowany system wsparty silną międzynarodową wymianą informacji. Najbardziej realistyczną ścieżką reformy wydaje się zatem wzmacnianie istniejących instrumentów podatkowych oraz współpracy międzynarodowej, a nie wprowadzanie nowego podatku majątkowego.

This master's thesis examines the taxation of ultra high net worth individuals (UHNWI) and high net worth individuals (HNWI) from the perspective of Polish tax law, within the context of the proposed United Nations Framework Convention on International Tax Cooperation and its Third Protocol. The study begins with an overview of the individual taxation system in Poland, covering income taxes, capital gains tax, the solidarity levy, gift and inheritance taxes, and the civil law activity tax . It then examines the specific structures used by wealthy individuals to manage their assets, with particular emphasis on the family foundation , introduced in 2023 , which has rapidly become one of the most attractive tax optimisation vehicles

It is worth noting that, depending on the ownership structure and the interpretation of relevant provisions, the family foundation may in practice significantly reduce exposure t o both exit taxation and the CFC regime, although this outcome results from the specific construction of the taxpayer rather than from a blanket statutory exemption. The thesis also analyses the anti avoidance mechanisms available under Polish law, including the General Anti Avoidance Rule (GAAR), CFC provisions, exit tax, and international information exchange systems (CRS, FATCA, MDR).

The role of wealth taxes in double taxation treaties and the challenges of their implementation in Polish DTTs are also discussed. In its de lege ferenda section, the thesis presents arguments for and against the introduction of a global minimum tax on the wealthiest individuals, identifying significant constitutional obstacles (the ability to pay principle, proportionality, and legal certainty rooted in Articles 2, 32, and 84 of the Polish Constitution) as well as practical barriers.

The thesis concludes that the Polish legislator would approach the implementation of such a tax with considerable caution, favouring a narrowly designed system supported by robust international information exchange, and that the most realistic path to reform lies in strengthening existing tax instruments and international cooperation rather than introducing a new wealth tax