Rola świadczeń i usług polityki rodzinnej na rzecz kobiet powracających do zatrudnienia po przerwie rodzicielskiej

Rodzina jest podstawowym środowiskiem funkcjonowania jednostki oraz jak wskazuje Zbigniew Tyszka spełnia jej podstawowe funkcje ekonomiczne, opiekuńczo-zabezpieczające i emocjonalno-ekspresyjne. Stabilność i sposób organizacji rodziny mają istotny wpływ na podejmowane przez członków rodziny decyzje życiowe, w tym również te dotyczące aktywności zawodowej. Zmiany, które zachodzą we współczesnych rodzinach, takie jak rosnące oczekiwania wobec rodziców i zmieniający się model podziału ról w rodzinie, powodują konieczność poszukiwania rozwiązań wspierających równowagę między życiem prywatnym a zawodowym. Z tego względu tworzenie warunków w ramach polityki rodzinnej, które pozwolą rodzicom elastycznie odpowiadać na potrzeby związane z posiadaniem rodziny, nie rezygnując przy tym z aktywności zawodowej ma wielowymiarowe znaczenie dla matek, rodziny i gospodarki. Celem pracy dyplomowej jest charakterystyka i analiza na podstawie literatury przedmiotu i własnych badań ankietowych instrumentów pieniężnych i rzeczowych oraz usług społecznych w ramach polityki rodzinnej na rzecz ograniczania barier w powrocie do zatrudnienia kobiet biernych zawodowo po przerwie macierzyńskiej oraz próba odpowiedzi na pytanie, które instrumenty polityki rodzinnej mają największe znaczenie w powrocie matek do zatrudnienia. Ich dostępność i jakość może istotnie oddziaływać na wybory kobiet związane z powrotem do zatrudnienia po urlopie macierzyńskim i/lub rodzicielskim. W pracy dyplomowej postawiłam trzy pytania badawcze:
1.Jakie instrumenty pieniężne, rzeczowe i w zakresie usług społecznych w ramach rządowej polityki rodzinnej sprzyjają ograniczaniu barier w powrocie do zatrudnienia kobiet biernych zawodowo po przerwie macierzyńskiej? 2.Jakie instrumenty pieniężne, rzeczowe i w zakresie usług społecznych w ramach samorządowej polityki rodzinnej sprzyjają ograniczaniu barier w powrocie do zatrudnienia kobiet biernych zawodowo po przerwie macierzyńskiej? 3.Jakie nowe narzędzia polityki rodzinnej rządowej i samorządowej należałoby wdrożyć w opinii badanych w celu realizacji równoległego modelu ekonomicznego? W pracy dyplomowej wykazałam, że pomimo dostępności licznych instrumentów finansowych i w formie usług społecznych, które ułatwiają godzenie ról rodzinnych z pracowniczymi część matek powracających na rynek pracy po przerwie macierzyńskiej napotyka na istotne bariery w podjęciu zatrudnienia i godzeniu obowiązków pracowniczych i rodzinnych. W literaturze przedmiotu i w świetle własnych badań ankietowych do najczęściej wskazywanych problemów w powrocie kobiet do zatrudnienia należą: niedostateczna dostępność miejsc w żłobkach i przedszkolach, wysokie koszty opieki nad dziećmi, niedostatek programów prorodzinnych w miejscu pracy i brak pomocy psychologicznej i doradczej w okresie powrotu do zatrudnienia. Na podstawie analizy piśmiennictwa naukowego i rezultatów własnych badań ankietowych wśród matek należy wskazać potrzebę szerszego udziału sektora pracodawców jako aktywnego podmiotu polityki rodzinnej. Istotne jest zwłaszcza promowanie wśród polskich pracodawców kultury przyjaznej rodzinie. Chodzi o upowszechnianie takich rozwiązań w zakresie organizacji pracy matek powracających do zatrudnienia po przerwie macierzyńskiej jak: elastyczne formy pracy, zapewnienie szkoleń i podnoszenia kwalifikacji w procesie powrotu do zatrudnienia i zwiększenie możliwości rozwoju kompetencji zawodowych. Konieczne jest rozwiązanie kwestii społecznej braku dostępności do instytucjonalnej opieki nad dziećmi oraz upowszechnianie równości rodzicielskiej i partnerskiego podziału obowiązków w rodzinie. Pozwoliłoby to matkom wracać do aktywności zawodowej w bezpiecznym, wspierającym środowisku.

The family is the basic environment in which an individual functions, and, as Zbigniew Tyszka points out, it fulfills its fundamental economic, caregiving-protective, and emotional-expressive functions. The stability and organization of the family have a significant impact on the life decisions made by its members, including those related to professional activity. Changes occurring in contemporary families, such as increasing expectations of parents and the evolving model of role division within the family, create a need to seek solutions that support the balance between private and professional life. For this reason, creating conditions within family policy that allow parents to flexibly respond to family-related needs without giving up professional activity is of multidimensional importance for mothers, families, and the economy. The aim of this thesis is to characterize and analyze, based on the relevant literature and my own survey research, monetary and in-kind instruments as well as social services within family policy aimed at reducing barriers to the return to employment for women inactive in the labor market after maternity leave. It also seeks to answer the question of which family policy instruments are most significant in facilitating mothers’ return to work. Their availability and quality can significantly influence women’s decisions regarding reemployment after maternity and/or parental leave. In this thesis, I posed three research questions: 1.Which monetary, in-kind, and social service instruments within government family policy help reduce barriers to the return to employment for women inactive in the labor market after maternity leave? 2.Which monetary, in-kind, and social service instruments within local government family policy help reduce barriers to the return to employment for women inactive in the labor market after maternity leave? 3.Which new government and local government family policy tools should be implemented, in the opinion of respondents, to achieve a parallel economic model? The thesis demonstrates that, despite the availability of numerous financial instruments and social services that facilitate the reconciliation of family and work roles, some mothers returning to the labor market after maternity leave still face significant barriers in taking up employment and balancing work and family responsibilities. According to the literature and my own survey research, the most frequently indicated problems in women’s return to employment include: insufficient availability of places in nurseries and kindergartens, high costs of childcare, lack of family-friendly programs in the workplace, and the absence of psychological and advisory support during the return-to-work period. Based on an analysis of scholarly literature and the results of my own survey research among mothers, it is necessary to emphasize the need for greater participation of the employer sector as an active participant in family policy. It is especially important to promote a family-friendly culture among Polish employers. This involves popularizing solutions regarding the organization of work for mothers returning to employment after maternity leave, such as flexible work arrangements, providing training and skill development during the return-to-work process, and increasing opportunities for professional growth. It is also necessary to address the social issue of limited access to institutional childcare and to promote parental equality and a partnership-based division of family responsibilities. Such measures would allow mothers to return to professional activity in a safe and supportive environment.