Kampanie społeczne dotyczące dezinformacji w opinii rodziców dzieci w wieku szkolnym. Studium kampanii: Nie bądź internetowym trollem

Niniejsza praca dyplomowa podejmuje problem odbioru kampanii społecznych dotyczących dezinformacji przez rodziców dzieci w wieku szkolnym. Jej celem było zbadanie poziomu rozpoznawalności tego typu przekazów, sposobów ich interpretacji oraz oceny ich skuteczności, a także analiza oczekiwań odbiorców wobec kampanii społecznych w tym obszarze. Istotnym elementem pracy było również przyjrzenie się, w jaki sposób problem dezinformacji funkcjonuje w codziennych praktykach wychowawczych, w szczególności w kontekście rozmów z dziećmi. W tym celu przeprowadzono jakościowe badanie z wykorzystaniem indywidualnych wywiadów półustrukturyzowanych. Grupę badawczą stanowili rodzice dzieci w wieku szkolnym, posiadający wykształcenie wyższe i zamieszkujący duże miasto.

Przeprowadzone badanie wykazało niski poziom rozpoznawalności kampanii społecznych dotyczących dezinformacji. Jednocześnie ustalono, że o zapamiętywalności przekazu decydują przede wszystkim jego emocjonalność, realistyczność oraz możliwość utożsamienia się z przedstawioną historią, przy czym deklarowane przez respondentów znaczenie chwytliwego hasła nie znalazło odzwierciedlenia w praktyce. Analiza odbioru kampanii Nie bądź internetowym trollem ujawniła mechanizm dość powierzchownej percepcji przekazu. Pomimo wcześniejszego kontaktu z kampanią, nie została ona zapamiętana, choć po ponownej prezentacji była określana jako wyrazista i angażująca, a także skategoryzowana jako przykład reklamy szokującej. Wyniki wskazują również, że kampanie społeczne dotykające problemu dezinformacji są postrzegane jako potrzebne, jednak niewystarczające – respondenci oczekują od nich nie tylko wskazania problemu, lecz przede wszystkim konkretnych wskazówek i narzędzi umożliwiających samodzielne jej przeciwdziałanie. Wszyscy badani zadeklarowali podejmowanie rozmów z dziećmi na ten temat, choć wraz z wiekiem dziecka rosła niepewność co do własnych kompetencji w tym zakresie. Uzyskane wyniki sugerują, że badana grupa cechuje się wysoką świadomością zjawiska dezinformacji, a kluczową rolę w jego przeciwdziałaniu przypisuje edukacji, w tym również tej mającej miejsce w rodzinie. Jednocześnie jej praktyczna realizacja napotyka na trudności, które mogą wiązać się z ograniczoną dostępnością odpowiednich narzędzi czy materiałów edukacyjnych.

This thesis examines how parents of school-age children engage with and respond to social campaigns on disinformation. The study set out to explore how well such campaigns are recognised, how recipients make sense of them, and whether they are seen as effective – as well as what parents actually want and expect from this type of public communication. A further focus was placed on how disinformation fits into everyday family life, particularly whether and how parents talk to their children about it. The research took a qualitative approach, drawing on individual semi-structured interviews with university-educated parents of school-age children living in a large city.

The findings paint a clear picture: awareness of specific disinformation-related campaigns is low. What makes a campaign stick, it turns out, is emotional resonance, a sense of realism, and the feeling that the story could happen to you – despite respondents claiming that a memorable slogan matters, this did not hold up in practice. A closer look at the Don't Be an Internet Troll campaign illustrated this well: even participants who had previously encountered it had no memory of it, yet once it was shown to them again, they found it striking and engaging, and readily identified it as shock advertising. More broadly, parents viewed campaigns of this kind as worthwhile but not enough on their own they wanted not just to be told that disinformation is a problem, but to walk away with practical tools and strategies they could actually use. All participants said they do talk to their children about disinformation, though confidence in handling these conversations tended to drop as children got older. Overall, the group showed a strong awareness of the issue and placed education including within the home – at the heart of any meaningful response. Yet turning that awareness into action proves harder than it sounds, often due to a lack of accessible, ready-to-use resources and materials.