„Iluzoryczność prawa wyboru prawa właściwego przez strony w kontekście przesłanek uchylenia wyroku sądu polubownego”.

Przewlekłość postępowań toczących się przed sądami powszechnymi, a także coraz bardziej skomplikowany charakter stosunków cywilnoprawnych nawiązywanych w obrocie skłaniają strony do poddawania wynikających z nich sporów pod rozstrzygnięcie sądom polubownym. Mogą dzięki temu uzyskać szybsze rozstrzygnięcie, a mając możliwość dokonania wyboru prawa właściwego, które arbitrzy powinni zastosować przy rozstrzyganiu sporu, są w stanie dostosować swoje czynności do zmieniających się przepisów i w sposób bardziej przewidywalny antycypować treść wyroku. Decyzja o poddaniu sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego wiąże się z ograniczoną możliwości kontroli wyroku przez sąd powszechny. W pracy przybliżono pojęcie prawa właściwego, a także poddano analizie podstawy orzekania, którymi powinien kierować się sąd polubowny przy rozstrzyganiu sporu. Szczególny nacisk położono na dopuszczalny zakres kontroli dokonywanej przez sąd powszechny w postępowaniu zainicjowanym skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego, zwłaszcza w zakresie uchybień dotyczących podstaw orzekania. Wąski zakres przesłanek określonych przez ustawodawcę, które uzasadniają uchylenie wyroku sądu polubownego, budzi wątpliwość pod kątem zgodności z konstytucyjnym prawem do sądu. Przeprowadzona analiza orzecznictwa i stanowiska zajmowanego w doktrynie prowadzą do konkluzji, że strony dokonując wyboru prawa właściwego dla nawiązanego stosunku prawnego, nie mają realnej możliwości poddania kontroli wydanego przez sąd polubowny wyroku pod kątem zastosowania tego prawa. Obecnie obowiązująca regulacja i zachowawcze podejście judykatury do przesłanek uzasadniających uchylenie wyroku sądu polubownego stwarzają ryzyko możliwości zignorowania przez arbitrów wyboru prawa dokonanego przez strony.

The protracted nature of proceedings before the common courts, as well as the increasingly complex nature of civil law relationships established in commercial transactions, are prompting the parties to submit disputes arising therefrom to arbitration. This allows them to obtain a faster resolution, and by having the option to choose the applicable law that the arbitrators should apply in resolving the dispute, they are able to adapt their actions to changing regulations and anticipate the content of the award in a more predictable manner. The decision to submit a dispute to arbitration entails limited review of the judgment by a common court. This master’s thesis explores the concept of applicable law and analyzes the legal principles that an arbitral court should follow when resolving a dispute. Particular emphasis is placed on the permissible scope of review by a common court in proceedings initiated by a motion to set aside a judgment of an arbitration court, especially with regard to violations concerning the grounds for adjudication. The narrow scope of the grounds specified by the legislature that justify the setting aside a judgment of an arbitration court raises doubts regarding its compatibility with the constitutional right to a fair trial. An analysis of case law and legal doctrine leads to the conclusion that when the parties choose the applicable law for their legal relationship, they have no real opportunity to have a judgment of an arbitration court reviewed for compliance with that law. The current regulatory framework and the judiciary’s conservative approach to the grounds justifying the setting aside of a judgment of an arbitration court create the risk that arbitrators may disregard the parties’ choice of law.