Rola wybranych miejsc kulturotwórczych w dzielnicy Praga-Północ w procesach rewitalizacji i gentryfikacji dzielnicy

Praca poświęcona jest zagadnieniu rewitalizacji oraz gentryfikacji warszawskiej dzielnicy Praga-Północ, ze szczególnym uwzględnieniem roli, jaką odgrywają w tych procesach instytucje kultury zlokalizowane wzdłuż ulicy Targowej. Celem pracy jest zbadanie zależności między działaniami rewitalizacyjnymi władz miasta a procesem gentryfikacji dzielnicy oraz określenie roli, jaką pełnią w tym procesie trzy wybrane podmioty: Centrum Kreatywności Targowa, Muzeum Warszawskiej Pragi oraz Bazar Różyckiego. Materiał badawczy stanowią dokumenty trzech warszawskich programów rewitalizacyjnych: Mikroprogram Rewitalizacji Dzielnicy Praga-Północ na lata 2005–2013, Zintegrowany Program Rewitalizacji m.st. Warszawy do 2022 roku oraz Gminny Program Rewitalizacji m.st. Warszawy do roku 2030. Dane statystyczne Głównego Urzędu Statystycznego dotyczące Pragi-Północ z lat 2018–2025, a także wywiady pogłębione z przedstawicielkami instytucji. Analiza pozwoliła ukazać potrójną rolę władz miasta jako fundatora infrastruktury kulturalnej, planisty i partnera prywatnego kapitału, wpisującą się w koncepcję trzeciej fali gentryfikacji Hackwortha i Smitha. Postawiona teza, że nieodpowiedzialnie prowadzone działania rewitalizacyjne przyczyniają się do postępoania gentryfikacji, a instytucje kultury odgrywają w tym procesie kluczową, choć niejednoznaczną rolę, została w pracy częściowo potwierdzona.

This thesis addresses the issue of revitalization and gentrification in Warsaw's Praga-Północ district, with particular emphasis on the role played by cultural institutions located along Targowa Street. The aim of the study is to examine the relationship between the city authorities' revitalization efforts and the district's gentrification process, and to identify the role played by three selected sites: Centrum Kreatywności Targowa, Muzeum Warszawskiej Pragi, and Bazar Różyckiego. The research material consists of documents from three consecutive Warsaw revitalization programs: the Micro-Program for the Revitalization of Praga-Północ District 2005–2013, the Integrated Revitalization Program of the Capital City of Warsaw until 2022, and the Municipal Revitalization Program of the Capital City of Warsaw until 2030. Statistical data from Statistics Poland concerning Praga-Północ from 2018-2025, and in-depth interviews with representatives of mentioned institutions. The analysis reveals the threefold role of city authorities as founder of cultural infrastructure, urban planner, and partner to private capital, corresponding to Hackworth and Smith's concept of the third wave of gentrification. The thesis that irresponsibly conducted revitalization efforts contribute to the progression of gentrification, and that cultural institutions play a key though ambiguous role in this process, was partially confirmed in this work.