Podobieństwa i różnice między podejściami pokolenia X a pokolenia Z w zachowaniach informacyjnych z zakresu udostępniania danych osobowych

Niniejsza praca skupia się na rozpoznaniu podobieństw i różnic w zachowaniach informacyjnych przedstawicieli pokolenia X i Z z zakresu udostępniania danych osobowych w środowiskach cyfrowych. Zdecydowano się na rozpatrywanie rzeczonych zagadnień na płaszczyźnie motywacji i obaw badanych do udostępniania informacji w internecie. W pracy dokonano analizy dostępnej literatury i stanu badań na temat prywatności, danych osobowych, zachowań informacyjnych w kontekście udostępniania danych oraz charakterystyki pokoleń. W badaniu wykorzystano metody mieszane: ankiety i indywidualne wywiady pogłębione, a udział w nim wzięło 10 respondentów: 5 reprezentantów obu pokoleń. Ankietowanych pytano o ich stosunek do udostępniania informacji na temat płci, niepełnosprawności, pochodzenia etnicznego i orientacji seksualnej podczas rejestracji na platformie online w 4 kontekstach sytuacyjnych: edukacyjnym, społecznościowym, dbania o zdrowie i planowania oraz spędzania wolnego czasu. Zaobserwowano, że oba pokolenia deklarowały największą skłonność do udostępnienia informacji o płci, a najniższą o orientacji seksualnej. Badanych do podania danych w znacznej mierze motywowały nadzieje na daleko idącą personalizację oferowanych usług; w przypadku deklaracji odmowy udzielenia danych mówili o nieznajomości powodów zbierania określonych danych i wspominali obawy związane z niepożądanym wykorzystaniem informacji, mogących prowadzić do dyskryminacji. Nie zwracali przy tym uwagi na potencjalny poziom zabezpieczeń przedstawianych w badaniu platform czy autentyczność witryn - zaufanie opierano na deklarowanej tożsamości podmiotu zbierającego dane. Opinie wśród osób z pokolenia X okazały się być do siebie zbliżone. Starsi respondenci częściej nie byli w stanie uzasadnić swoich wyborów, powołując się później na intuicję czy przyzwyczajenie; wśród motywacji do podania danych liczniej wymieniali odpowiedzialność czy uczciwość wymaganą w ich opinii przy tworzeniu profilu online. W odpowiedziach pokolenia Z zauważono natomiast częstą polaryzację ocen. Wśród obaw częściej wymieniali wątpliwe gwarancje poufności danych na platformie czy kwestionowali podstawy prawne do zbierania określonych danych. Co ciekawe, deklarowana bezradność wobec niepożądanego wykorzystania ich danych osobowych w internecie była dla nich motywacją do udostępniania danych ; okazali się też być bardziej skłonni do podania swojej orientacji seksualnej na omawianych platformach. Badania w przypadku niniejszej pracy dyplomowej ograniczone były stosunkowo małą grupą badawczą, a także deklaratywnym charakterem badania. Wyniki badania mogą jednak stanowić podstawę dla dalszego pogłębiania wiedzy o zachowaniach związanych z bezpieczeństwem w internecie.

This work focuses on identifying the similarities and differences in the information behaviors of Generation X and Generation Z in the context of sharing personal data in digital environments. The study examines these issues from the perspective of the motivations and concerns of the respondents regarding sharing information online.

The study includes an analysis of the available literature and research on privacy, personal data, information behaviors in the context of data sharing, and the characteristics of the generations. Mixed methods were used in the study: surveys and in-depth individual interviews, with 10 respondents participating—5 representatives from each generation. The respondents were asked about their attitudes towards sharing information about gender, disability, ethnic origin, and sexual orientation during registration on an online platform in four situational contexts: educational, community, health care, and leisure planning.

It was observed that both generations were most willing to share information about their gender and least willing to share information about their sexual orientation. The respondents were largely motivated to provide their data by the hope for extensive personalization of the offered services; in cases where they refused to provide data, they cited a lack of understanding of the reasons for collecting certain data and expressed concerns about the potential misuse of information, which could lead to discrimination. They did not pay attention to the potential security level of the platforms presented in the study or the authenticity of the websites—their trust was based on the declared identity of the data-collecting entity.

The opinions among Generation X were found to be similar to each other. Older respondents were more often unable to justify their choices, later referring to intuition or habit; among their motivations for providing data, they more frequently mentioned responsibility or honesty, which they believed was required when creating an online profile.

In the responses from Generation Z, frequent polarization of opinions was noted. Among their concerns, they more often mentioned questionable guarantees of data confidentiality on the platform or questioned the legal basis for collecting certain data. Interestingly, their declared helplessness regarding the misuse of their personal data on the internet motivated them to share their data; they also turned out to be more willing to provide their sexual orientation on the discussed platforms.

The research for this thesis was limited by the relatively small research group and the declarative nature of the study. However, the study's findings may serve as a basis for further deepening the understanding of behaviors related to online security.