Wybrane Instrumenty finansowe z zakresu Wspólnej Polityki Rolnej wspierające rozwój gospodarstw rolnych

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku zapoczątkowało nowy rozdział w historii krajowego rolnictwa. Integracja z jednolitym rynkiem oraz objęcie polskich rolników instrumentami Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) przyniosły głębokie przemiany strukturalne, finansowe i środowiskowe w sektorze agrarnym. WPR stała się jednym z najważniejszych źródeł wsparcia dla polskiej wsi, kształtując zarówno dochody gospodarstw rolnych, jak i kierunki ich rozwoju.

Niniejsza praca analizuje wybrane instrumenty finansowe Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej. Szczegółowe rozważania dotyczą implementacji w Polsce, Niemczech i Włoszech w perspektywie budżetowej 2023-2027. Przedmiotem badań są mechanizmy I filaru (płatności bezpośrednie, ekoschematy, wsparcie powiązane z produkcją) oraz II filaru (programy rolno środowiskowe, wsparcie inwestycyjne, podejście LEADER). Na podstawie zatwierdzonych Planów Strategicznych WPR dla każdego z trzech państw przeprowadzono analizę porównawczą priorytetów budżetowych, podejść redystrybucyjnych oraz ambicji środowiskowych. Wyniki wskazują na istotne różnice między krajami zarówno w strukturze alokacji środków, jak i w doborze narzędzi realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

Praca zawiera również prognozy dotyczące przyszłego kształtu WPR, uwzględniające aktualne wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi, bezpieczeństwem żywnościowym oraz ewolucją priorytetów polityki rolnej Unii Europejskiej.

Poland's accession to the European Union in 2004 marked a new chapter in the history of domestic agriculture. Integration with the single market and the extension of the Common Agricultural Policy (CAP) instruments to Polish farmers brought profound structural, financial and environmental transformations to the agrarian sector. The CAP became one of the most important sources of support for rural Poland, shaping both farm incomes and the directions of their development.

This thesis analyses selected financial instruments of the Common Agricultural Policy of the European Union. Detailed considerations concern their implementation in Poland, Germany and Italy within the 2023–2027 budgetary perspective. The subject of the research encompasses the mechanisms of Pillar I (direct payments, eco-schemes, coupled support) and Pillar II (agri-environment programmes, investment support, the LEADER approach). On the basis of the approved CAP Strategic Plans for each of the three countries, a comparative analysis of budgetary priorities, redistributive approaches and environmental ambitions was conducted. The findings indicate significant differences between the countries both in the structure of fund allocation and in the selection of tools for achieving sustainable development objectives.

The thesis also includes projections regarding the future shape of the CAP, taking into account current challenges related to climate change, food security and the evolving priorities of the European Union's agricultural policy.