L'insidia della somiglianza formale: analisi lessicale e semantica di alcuni falsi amici italo-polacchi e italo-inglesi

Niniejsza praca licencjacka poświęcona jest analizie językoznawczej fałszywych przyjaciół tłumacza, czyli słów podobnych pod względem formy, ale różniących się znaczeniem w różnych językach. Celem pracy jest analiza poszczególnych par fałszywych przyjaciół włosko-polskich oraz włosko-angielskich pod względem podobieństwa formalnego, różnic semantycznych i potencjalnych błędów wynikających z interferencji językowej. Pierwsza część pracy poświęcona jest przedstawieniu pojęć związanych z fałszywymi przyjaciółmi, interferencji językowej, transferu językowego, a także zależności między formą leksykalną, znaczeniem oraz etymologią. Następnie przedstawiona zostanie metoda analizy poszczególnych par leksykalnych. W części analitycznej zostały poddane analizie poszczególne pary przyjaciół włosko-polskich i włosko-angielskich, których analiza ma na celu ukazanie, że różnice między formalnie podobnymi bądź identycznymi słowami mogły mieć różne źródła; niektóre podobieństwa wynikają z podobnych korzeni etymologicznych, inne natomiast są przypadkową zbieżnością form. Uwagę poświęcono także hipotetycznym przykładom błędów, w których osoba mówiąca w języku obcym może przenieść znaczenie wyrazu ze swojego pierwszego języka na język obcy. Przeprowadzona analiza ma za zadanie pokazać, że podobieństwo formy leksykalnej nie stanowi wystarczającej podstawy do wysnuwania wniosków o ekwiwalencji semantycznej i może to prowadzić do błędnych interpretacji w komunikacji w języku obcym.

This bachelor's thesis is devoted to the linguistic analysis of translator's false friends, i.e. words similar in form but differing in meaning across different languages. The aim of the thesis is to analyse individual pairs of Italian-Polish and Italian-English false friends in terms of formal similarity, semantic differences, and potential errors resulting from linguistic interference. The first part of the thesis is devoted to presenting concepts related to false friends, linguistic interference, language transfer, as well as the relationship between lexical form, meaning, and etymology. Next, the method used to analyse the individual lexical pairs is presented. In the analytical part, individual pairs of Italian-Polish and Italian-English false friends were examined, with the analysis aiming to show that differences between formally similar or identical words may have different origins; some similarities stem from shared etymological roots, while others are a coincidental convergence of forms. Attention was also given to hypothetical examples of errors, in which a speaker of a foreign language may transfer the meaning of a word from their first language to the foreign language. The analysis conducted aims to demonstrate that similarity in lexical form does not constitute a sufficient basis for drawing conclusions about semantic equivalence, and that this may lead to misinterpretations in communication in a foreign language.

La presente tesi di laurea è dedicata all'analisi linguistica dei falsi amici, ossia parole simili nella forma ma diverse nel significato in lingue differenti. L'obiettivo del lavoro è analizzare singole coppie di falsi amici italo-polacchi e italo-inglesi dal punto di vista della somiglianza formale, delle differenze semantiche e dei possibili errori derivanti dall'interferenza linguistica. La prima parte del lavoro è dedicata alla presentazione dei concetti relativi ai falsi amici, all'interferenza linguistica, al transfer linguistico, nonché al rapporto tra forma lessicale, significato ed etimologia. Successivamente viene presentato il metodo di analisi delle singole coppie lessicali. Nella parte analitica sono state esaminate le singole coppie di falsi amici italo-polacchi e italo-inglesi, la cui analisi ha lo scopo di mostrare che le differenze tra parole formalmente simili o identiche possono avere origini diverse; alcune somiglianze derivano da radici etimologiche comuni, mentre altre sono una coincidenza casuale delle forme. È stata dedicata attenzione anche a esempi ipotetici di errori, in cui un parlante di lingua straniera può trasferire il significato di una parola dalla propria lingua madre alla lingua straniera. L'analisi condotta ha lo scopo di dimostrare che la somiglianza della forma lessicale non costituisce una base sufficiente per trarre conclusioni sull'equivalenza semantica e che ciò può portare a interpretazioni errate nella comunicazione in lingua straniera.