Problem argumentacji w teologii.

Głównym celem rozprawy było zanalizowanie argumentacyjnej warstwy dyskursu teologicznego. Przeprowadzenie tego typu analiz wymagało uprzedniego zbadania metodologicznej specyfiki teologii. Teologia została ujęta jako jeden z programów badawczych w rozumieniu Lakatosa i to właśnie przez pryzmat takiego ujęcia dyskurs teologiczny był analizowany od strony teorioargumentacyjnej. Analiza teorioargumentacyjna została oparta głównie na podejściu Toulmina; w niektórych jednak wypadkach nawiązywała ona do dorobku innych szkół i programów badawczych, w szczególności Szkoły Lwowsko-Warszawskiej oraz podejścia dialektycznego Waltona. Główną dyscypliną pomocniczą była teoria komunikacji uprawiana w ramach tzw. programu grice'owskiego. W rozprawie zostały szczegółowo zanalizowane cztery najbardziej typowe dla teologii argumentacje: argumentacja skrypturystyczna; argumentum ad traditionem; argumentum ad sensum fidei oraz argumentum ad magisterium. Analiza pokazała, że dyskurs teologiczny w swej warstwie argumentacyjnej nie różni się zasadniczo od dyskursu innych dyscyplin humanitarnych: zarówno w aspekcie uprawomocnienia, jak też w aspekcie uzyskiwania danych argumentacja w teologii ma problemy podobne do tych, z którymi mają do czynienia inne dyscypliny akademickie.

The main objective of the dissertation was to analyse the argumentative dimension of theological discourse. Such an analysis presupposed defining the methodological specificity of theology. Theology was conceived of as a research programme in the Lakatosian sense, and it is through the prism of this conception that the theological discourse was analysed from the angle of argumentation theory. The theoretical-argumentative analysis was based mainly on Toulmin's conceptual framework, supplemented with some other approaches, such as the ones cultivated within the Lwow-Warsaw School or the Dialectical School of Douglas Walton. The communication theory as being currently developed within the Gricean programme was the main auxiliary discipline. In the dissertation, the following argumentation patterns, most typical of theology, were subjected to close scrutiny: argumentum ad scripturam, argumentum ad traditionem, argumentum ad sensum fidei, and argumentum ad magisterium. The analysis of the theological discourse showed that theology, in its argumentative dimension, does not differ significantly from other humanities disciplines; both when it comes to its warrant and its data, theological argumentation faces problems similar to the ones addressed by other academic disciplines.