Żeglarstwo: międzypokoleniowy transfer pasji wobec ryzyka elitarności i wykluczenia

Praca stanowi socjologiczną analizę żeglarstwa jako zjawiska społecznego i kulturowego, ze szczególnym uwzględnieniem roli transferu międzypokoleniowego oraz ekskluzywności struktur żeglarskich. Celem badania było ukazanie mechanizmów wchodzenia w środowisko żeglarskie, procesu budowania tożsamości żeglarzy oraz wpływu tej aktywności na rozwój osobisty i społeczny jednostek. W części teoretycznej omówiono literaturę dotyczącą m.in. habitusu żeglarskiego, socjalizacji, klasowości, wartości i motywacji w żeglarstwie oraz mechanizmów wykluczenia. Część empiryczna oparta została na jakościowych badaniach własnych, prowadzonych metodą indywidualnych wywiadów pogłębionych. Wyniki badań wykazały, że kluczowe znaczenie dla rozbudzania i utrwalania pasji do żeglarstwa ma transfer międzypokoleniowy – szczególnie istotna jest rola rodziny, która przekazuje wiedzę, wartości oraz umiejętności. Żeglarstwo pełni funkcję praktycznej szkoły życia, rozwijając odpowiedzialność, współpracę, samodzielność i pokorę. Pomimo integracyjnego charakteru tej aktywności, zidentyfikowano istotne bariery dostępności, głównie ekonomiczne i społeczne, a także mechanizmy wykluczenia – w szczególności wobec kobiet. Kluby żeglarskie często postrzegane są jako zamknięte i elitarne, co może ograniczać możliwość wejścia do środowiska osobom spoza tradycyjnych kręgów. Dodatkowo, procesy gentryfikacji miast portowych przyczyniają się do komercjalizacji i wzrostu kosztów uczestnictwa w żeglarstwie. Praca ukazuje żeglarstwo jako złożone zjawisko społeczne – jednocześnie przestrzeń dziedziczenia tradycji, budowania więzi i tożsamości, jak i obszar wymagający większej otwartości oraz działań na rzecz równości i inkluzywności.

The thesis presents a sociological analysis of sailing as a social and cultural phenomenon, with particular emphasis on the role of intergenerational transfer and the exclusivity of sailing structures. The aim of the study was to explore the mechanisms of entering the sailing community, the process of building sailors’ identities, and the impact of this activity on individual personal and social development. The theoretical part discusses literature on topics such as sailing habitus, socialization, class dynamics, values and motivations in sailing, and mechanisms of exclusion. The empirical part is based on qualitative research conducted through in-depth individual interviews. The research findings indicate that intergenerational transfer plays a crucial role in inspiring and reinforcing a passion for sailing—particularly the family’s role in passing on knowledge, values, and skills. Sailing serves as a practical school of life, fostering responsibility, cooperation, independence, and humility. Despite its integrative nature, significant accessibility barriers were identified—primarily economic and social—as well as mechanisms of exclusion, especially toward women. Sailing clubs are often perceived as closed and elite communities, which may limit access for individuals outside traditional circles. Additionally, processes of port city gentrification contribute to the commercialization of sailing and the rising costs of participation. This thesis portrays sailing as a complex social phenomenon—a space for preserving tradition, building bonds and identity, while also highlighting the need for greater openness and efforts toward equality and inclusivity.