Allá donde vive de por sí. Postać Emiliano Zapaty w sztuce ulicznej

Emiliano Zapata był przywódcą chłopskim biorącym udział w Rewolucji Meksykańskiej. Zginął w jej trakcie w roku 1919 i pomimo ostatecznej porażki jego stronnictwa zapisał się on w meksykańskiej historii jako jeden z ojców założycieli nowego państwa oraz obrońca uciśnionych. Celem tej pracy jest próba wstępnego scharakteryzowania występowania Zapaty w graficznej sztuce ulicznej w kontraście do przedstawień upublicznianych przez państwo. Argumentuję w niej, że mitologizacja jego postaci przebiega dwoma torami – jeden, państwowy, kreuje go na męża stanu i postać historyczną; drugi, społeczny, interpretuje Zapatę jako wciąż żywego bohatera, który czuwa nad Meksykiem – co przejawia się w wytwarzanej oddolnie, bez ingerencji państwowej, sztuce ulicznej. Jest ona dobrą diagnozą tego, w jaki sposób Zapata jest pamiętany i rozumiany przez osoby, które widzą w nim reprezentanta swoich własnych ideałów. Przedstawia go ona, jako postać uniwersalną i inkluzywną, której zależy na dobru całego Meksyku; domagającą się suwerenności i wolności obywatelskich, czyli ideałów, za które walczył i zginął w Rewolucji; oraz wiecznie żywą – taką, jaka funkcjonuje w kontekście mitu. Cechy te przenikają się wzajemnie oraz pozostają w nie zawsze kompletnie antagonistycznym dialogu z ujęciem państwowym. Jednocześnie wielość przedstawień i symbolicznych kontekstów nie wpływa na rozmywanie stojących za postacią Zapaty znaczeń, ponieważ pomimo braku odgórnej koordynacji wszystkie pozostają one wewnętrznie spójne, nawet jeśli odnoszą się do innych tematów.

Emiliano Zapata was a peasant leader in the Mexican Revolution. He died druging it in the year 1919, and despite of his faction's ultimate loss, he remains in Mexican history as one of the new state's founding fathers, and as a defender of the exploited. The objective of this thesis is an attempt to characterise Zapata's appearences in graphic street art in contrast to how his likeness is portrayed by the Mexican state. I argue that Zapata is undergoing a process of mythologisation in two different ways - the first one, the state one, portrays him as a great statesman and a historical figure; the second one, the social one, interprets Zapata as a still alive hero who watches over Mexico - a process that is visible street art created without the interference of the state. It is a good diagnosis of how Zapata is remembered and understood by people who see in him a worthy representative of their own ideals. The art portrays him as a universal and inclusive figure, who cares for the wellbeing of the entire Mexico; as a fighter for sovereignty and civil liberties, just like he was in the Revolution; and as being eternally alive - just like he functions in the socially created myth. These characteristics are mutually compatible and sometimes co-appear within one portrayal. They are also in a not-always-antagonistic dialogue with the state's iconography. The multitude of portrayals and symbolic contexts does not dilute the meanings behide the figure of Zapata because in spite of the lack of centralised coordination they all continue to be mutually inclusive, even if they pretain to different topics.